QuanTrong.comQuan Trọng
Lễ tết trong năm theo âm lịch

Lễ Vu Lan báo hiếu rằm tháng Bảy: con cháu ở xa làm gì cho cha mẹ

Vu Lan rằm tháng Bảy là dịp báo hiếu cha mẹ. Những việc cụ thể con cháu ở gần lẫn ở xa có thể làm, chuẩn bị bữa cơm, và việc với ông bà đã mất.

An adult Vietnamese son sits beside his elderly father on a wooden bench on an apartment balcony, both seen from behind, sharing tea at dusk, warm amber light

Lễ Vu Lan rơi vào rằm tháng Bảy âm lịch, là dịp nhiều gia đình dành để báo hiếu cha mẹ còn sống và tưởng nhớ ông bà đã mất; việc thiết thực nhất là dành thời gian ở bên cha mẹ, kèm một bữa cơm sum họp và mâm cúng gia tiên theo nếp nhà. Nhiều người còn gọi cả tháng Bảy âm lịch là mùa Vu Lan, nên không nhất thiết dồn mọi việc vào đúng ngày rằm.

Dịp này gắn với câu chuyện Mục Kiền Liên tìm cách cứu mẹ, được kể ở chùa chiền nhiều thế kỷ nay. Cùng ngày rằm tháng Bảy còn có tục xá tội vong nhân, nhiều nhà cúng cháo, gạo muối cho những người không có ai thờ cúng. Phần dưới tập trung vào câu hỏi thực tế mà nhiều người con xa nhà hay tự hỏi: mùa Vu Lan năm nay mình làm được gì cho bố mẹ.

Vu Lan và rằm tháng Bảy: hai lớp phong tục trong một ngày

Rằm tháng Bảy có hai lớp phong tục mà nhiều người hay gộp làm một. Lớp thứ nhất là Vu Lan, dịp báo hiếu, nhớ ơn cha mẹ, ông bà. Lớp thứ hai là xá tội vong nhân, tục cúng cho những vong linh không nơi nương tựa; nhiều nhà bày một mâm nhỏ ngoài cửa hoặc ngoài sân với cháo, gạo, muối, bỏng, quả.

Ngoài ra, theo cách gọi xưa, rằm tháng Bảy còn là Trung nguyên, một trong ba ngày rằm lớn của năm. Nhiều nhà làm mâm cơm cúng gia tiên to hơn rằm thường, mời anh em sang ăn.

Mỗi lớp có cách làm riêng, và không nhà nào phải làm đủ cả ba. Có nhà chỉ làm mâm gia tiên và bữa cơm sum họp; có nhà làm thêm mâm cúng ngoài cửa; có nhà đi chùa nghe giảng về chữ hiếu. Bài này đi vào lớp báo hiếu, vì đó là phần người con ở xa thường lúng túng nhất. Phần mâm cúng rằm thường, nếu nhà bạn đã có nếp làm hằng tháng, chỉ cần nâng thêm một bậc.

Ngày dương của rằm tháng Bảy đổi mỗi năm; tra lịch vạn niên hoặc ứng dụng lịch, đối chiếu hai nguồn, và nhớ rằng năm có tháng nhuận thì dịp này có thể lệch xa so với năm trước.

Những việc báo hiếu cụ thể, không tốn nhiều

Về ăn một bữa cơm. Với nhiều cha mẹ lớn tuổi, con cái về ngồi ăn một bữa có giá trị hơn mọi món quà. Nếu rằm rơi giữa tuần, về cuối tuần gần nhất trong tháng Bảy cũng được.

Đưa bố mẹ đi khám sức khoẻ. Nhiều người con chọn mùa Vu Lan để đặt lịch khám tổng quát cho bố mẹ, đi cùng, nghe bác sĩ dặn. Đây là việc thiết thực mà bố mẹ thường ngại tự làm.

Sửa những thứ hỏng trong nhà. Bóng đèn cháy, vòi nước rỉ, cửa kẹt, tay vịn cầu thang lỏng. Một buổi chiều đi một vòng quanh nhà bố mẹ, sửa những gì có thể, giúp bố mẹ an toàn hơn cả năm.

Ngồi nghe bố mẹ kể chuyện. Hỏi về thời bố mẹ còn trẻ, về ông bà nội ngoại, ghi âm lại nếu bố mẹ đồng ý. Đó là những câu chuyện chỉ còn trong trí nhớ một người.

Gọi điện đúng hẹn. Người ở xa không về được có thể hẹn một cuộc gọi video dài vào tối rằm, không vội, không vừa gọi vừa làm việc khác.

Cài áo bông hồng nếu nhà có thói quen. Nhiều nơi có tục cài bông hồng đỏ khi mẹ còn, bông hồng trắng khi mẹ đã mất. Đây là cách nhắc nhau nhớ ơn mẹ, không bắt buộc.

Con ở gần và con ở xa: chia việc mùa Vu Lan

Nhà ông Bình ở Ninh Bình có ba con. Cả nhà chia việc mùa Vu Lan năm nay như bảng dưới. Bạn có thể dùng làm khung, thay tên người và việc cho hợp nhà mình.

ViệcNgười ở gần (Hà Nội)Người ở xa (TP Hồ Chí Minh)
Mâm cúng gia tiên rằm tháng BảyVề phụ mẹ đi chợ, nấuGửi phần đóng góp, đặt hoa giao tận nhà
Khám sức khoẻ cho bố mẹĐưa đi, ngồi cùng nghe dặnĐặt lịch qua điện thoại, nhắc lịch tái khám
Sửa chữa trong nhàLàm vào cuối tuầnGửi thợ quen ở quê nếu cần
Thăm mộ ông bàĐưa bố đi cùngGọi video lúc thắp hương
Bữa cơm sum họpCó mặtHẹn gọi video đúng giờ ăn, về vào dịp gần nhất

Điều quan trọng trong bảng không phải việc nào lớn việc nào nhỏ, mà ai cũng có phần và bố mẹ biết trước. Người ở xa không thấy mình đứng ngoài; người ở gần không thấy mình gánh hết.

Chuẩn bị bữa cơm và mâm gia tiên dịp rằm tháng Bảy

Mâm cỗ mỗi nhà một kiểu; danh sách dưới đây là các việc chuẩn bị, không phải thực đơn bắt buộc:

  • Ba bốn ngày trước: hỏi bố mẹ năm nay làm mâm mặn hay mâm chay, mời những ai, cúng tối 14 hay ngày 15.
  • Hai ngày trước: lau bàn thờ, thay nước bình hoa, mua đồ khô.
  • Hôm trước: mua hoa quả, đồ tươi, sơ chế.
  • Ngày cúng: nấu, bày mâm gia tiên; nếu nhà có lệ, bày thêm mâm nhỏ ngoài cửa cho tục xá tội vong nhân.
  • Sau khi cúng: cả nhà ăn cơm, dọn dẹp, ghi lại món đã làm.
  • Nếu có mâm ngoài cửa: chú ý lửa, gió, không đặt sát đường đi; nhiều khu chung cư có quy định riêng về đốt vàng mã, hỏi ban quản lý.

Nhiều gia đình chọn mâm chay dịp này cho nhẹ nhàng; nhiều gia đình giữ mâm mặn. Cả hai đều là nếp nhà, không có đúng sai.

Nếu bố mẹ lớn tuổi muốn giữ mâm lớn mà sức không kham nổi, con cháu nên nhận phần nấu chính, để bố mẹ nêm nếm và bày mâm.

Khi cha mẹ đã mất

Với người đã mất cha hoặc mẹ, mùa Vu Lan thường là lúc nhớ nhiều nhất. Nhiều người chọn những việc nhỏ: thắp hương, nấu món bố mẹ thích, đi thăm mộ, đi chùa ngồi một lúc, hoặc làm một việc tốt cho người khác như cách bố mẹ từng làm.

Có người kể chuyện bố mẹ cho con cái nghe vào tối rằm tháng Bảy, mở album ảnh cũ, nghe lại một bài hát bố mẹ hay hát. Với trẻ nhỏ chưa từng gặp ông bà, đây là cách duy nhất để chúng biết ông bà là ai.

Mùa Vu Lan cũng là dịp tốt để kiểm lại sổ ngày giỗ của nhà: ngày mất của bố mẹ, ông bà đã ghi đủ cả âm lẫn dương chưa, ai giữ sổ, anh chị em đã có bản chưa. Nếu chưa có, ngồi với anh chị em ghi lại khi mọi người còn nhớ đầy đủ.

Không có cách tưởng nhớ nào đúng hơn cách nào. Điều nhiều người chia sẻ là sau những năm đầu, nỗi nhớ trở thành thói quen nhẹ nhàng hơn: mỗi rằm tháng Bảy một nén hương, một câu chuyện kể cho con.

Những việc không cần làm

Mùa Vu Lan nào mạng xã hội cũng tràn ngập gợi ý, và không ít gợi ý khiến người con thấy mình chưa đủ. Một số việc bạn có thể bỏ qua mà không thiếu gì:

  • Mua quà đắt tiền để chứng tỏ. Nhiều bố mẹ không cần, thậm chí ngại. Hỏi bố mẹ thật sự thiếu gì, hoặc chọn một việc làm thay vì một món đồ.
  • Đăng ảnh lên mạng cho đủ. Không ai đo lòng hiếu thảo bằng số lượt thích.
  • Làm mâm cỗ thật to khi nhà không ai kham nổi.
  • Đi lễ ở nơi đông nhất đúng ngày rằm khi bố mẹ đã yếu. Đi ngày khác trong tháng Bảy, chỗ gần, an toàn hơn.
  • Áy náy vì không về được đúng ngày. Cả tháng Bảy đều có thể là dịp về thăm.

Câu hỏi đơn giản nhất để biết nên làm gì là hỏi thẳng bố mẹ: mùa Vu Lan này bố mẹ muốn con làm gì? Câu trả lời thường nhỏ đến bất ngờ: về ăn bữa cơm, sửa giùm cái quạt, chở mẹ đi thăm bà ngoại.

Câu nên hỏi bố mẹ trong mùa Vu Lan

Mùa Vu Lan là dịp tự nhiên để hỏi bố mẹ những câu bình thường ngại hỏi. Một vài gợi ý, chọn câu nào hợp với nhà mình:

  • Bố mẹ dạo này sức khoẻ thế nào, có chỗ nào đau mà chưa đi khám không?
  • Trong nhà có thứ gì hỏng, bất tiện mà bố mẹ chưa nói với con?
  • Ông bà nội ngoại ngày trước thế nào, có chuyện gì bố mẹ muốn con cháu nhớ?
  • Ngày giỗ các cụ nhà mình đã ghi đủ chưa, ai đang giữ sổ?
  • Bố mẹ muốn rằm tháng Bảy năm nay làm mâm thế nào, mời những ai?
  • Có điều gì bố mẹ muốn các con làm mà chưa tiện nói ra?

Đừng hỏi dồn hết trong một lần như phỏng vấn. Hỏi vài câu trong bữa cơm, vài câu khi đi dạo, nghe nhiều hơn nói. Những gì bố mẹ chia sẻ về sức khoẻ và mong muốn, ghi lại để anh chị em cùng biết.

Câu cuối thường khó hỏi nhất nhưng hay nhận được câu trả lời quan trọng nhất. Nếu bố mẹ ngập ngừng, đừng ép; để ngỏ, lần sau bố mẹ sẽ tự nói.

Cài nhắc cho cả mùa Vu Lan

Vì Vu Lan kéo dài cả tháng Bảy trong cách nghĩ của nhiều người, một lời nhắc đúng ngày rằm là chưa đủ. Cách cài gọn cho người bận:

  1. Tra ngày dương của mùng 1 và ngày 15 tháng Bảy âm lịch năm nay trên lịch vạn niên hoặc ứng dụng lịch, đối chiếu hai nguồn.
  2. Cài nhắc vào mùng 1 tháng Bảy: "Mùa Vu Lan bắt đầu, chọn ngày về thăm bố mẹ".
  3. Cài nhắc trước rằm năm ngày: hỏi bố mẹ chuyện mâm cúng, chia việc với anh chị em.
  4. Cài nhắc trước rằm một ngày: mua hoa quả, đồ tươi, hẹn giờ gọi video nếu không về.
  5. Ghi trong phần ghi chú của sự kiện những việc báo hiếu năm nay định làm, như khám sức khoẻ, sửa đồ trong nhà.
  6. Chia sẻ sự kiện cho anh chị em để mọi người cùng thấy và nhận việc.

Cuối tháng Bảy, mở ghi chú ra đánh dấu việc nào đã làm. Việc chưa làm được thì chuyển sang tháng sau, đừng để trôi đến Vu Lan năm sau.

Câu hỏi thường gặp

Lễ Vu Lan là ngày nào?

Lễ Vu Lan rơi vào rằm tháng Bảy âm lịch, tức ngày 15 tháng 7 âm. Ngày dương đổi mỗi năm, bạn tra lịch vạn niên hoặc ứng dụng lịch trên điện thoại và đối chiếu hai nguồn. Nhiều người coi cả tháng Bảy là mùa Vu Lan.

Vu Lan và xá tội vong nhân khác nhau thế nào?

Hai tục cùng rơi vào rằm tháng Bảy. Vu Lan là dịp báo hiếu cha mẹ, tưởng nhớ ông bà. Xá tội vong nhân là tục cúng cho những vong linh không ai thờ cúng, nhiều nhà bày mâm nhỏ ngoài cửa với cháo, gạo, muối.

Bông hồng cài áo mùa Vu Lan có ý nghĩa gì?

Nhiều nơi có tục cài bông hồng đỏ cho người còn mẹ và bông hồng trắng cho người đã mất mẹ, như một cách nhắc nhau nhớ ơn mẹ. Đây là thói quen, không bắt buộc.

Con ở xa không về được dịp Vu Lan thì làm gì?

Bạn có thể hẹn cuộc gọi video dài vào tối rằm, gửi hoa hoặc đồ cần thiết về nhà, đặt lịch khám sức khoẻ cho bố mẹ, và hẹn về vào một cuối tuần khác trong tháng Bảy.

Có cần làm mâm cỗ lớn dịp Vu Lan không?

Không bắt buộc. Có nhà làm mâm cỗ mặn mời anh em, có nhà làm mâm chay, có nhà chỉ thắp hương và ăn bữa cơm sum họp. Hỏi ý bố mẹ và làm trong sức nhà mình.

Quà Vu Lan cho cha mẹ nên chọn thế nào?

Nhiều cha mẹ không cần quà đắt. Bạn nên hỏi thẳng bố mẹ đang thiếu gì, hoặc chọn một việc làm như đưa đi khám, sửa đồ hỏng trong nhà, về ăn một bữa cơm. Việc làm thường được nhớ lâu hơn món đồ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138