Hai trường hợp điện thoại dễ nhắc khác nếp nhà là người mất trong tháng nhuận và người mất vào ngày 30 âm, vì các năm sau có thể không có tháng nhuận đó, hoặc tháng đó chỉ có 29 ngày. Cách xử lý là hỏi người lớn nhà mình làm giỗ vào ngày nào trong những năm ấy, rồi lướt lịch kiểm xem máy đang nhắc vào đâu, lệch thì tạo sự kiện riêng cho năm đó.
Mỗi ứng dụng lịch xử lý hai trường hợp này một kiểu: có cái dời sang ngày gần nhất, có cái bỏ qua cả năm, có cái gắn vào tháng chính. Không có cách nào đúng cho mọi nhà, vì chính các nhà cũng làm khác nhau. Bài này không bàn chuyện tính ngày theo tập quán, chỉ giúp bạn biết khi nào cần kiểm, kiểm thế nào, và chỉnh máy cho khớp với nếp nhà mình.
Khi nào cần kiểm kỹ
Không phải ngày giỗ nào cũng có vấn đề. Phần lớn chỉ cần kiểm một lần khi cài. Những trường hợp dưới đây thì nên kiểm lại mỗi năm:
| Trường hợp | Vì sao máy dễ nhắc khác | Năm nào cần nhìn |
|---|---|---|
| Người mất vào một tháng nhuận | Các năm sau thường không có tháng nhuận đó; máy có thể nhắc vào tháng chính, hoặc không nhắc | Mọi năm, nhất là năm đầu sau khi cài |
| Người mất vào ngày 30 âm | Tháng đó có năm chỉ có 29 ngày; máy có thể dời sang ngày 29, sang mùng một tháng sau, hoặc bỏ qua | Năm nào tháng đó là tháng thiếu |
| Người mất vào tháng chính, năm nay có tháng nhuận cùng tên | Năm nay có hai tháng cùng số; máy có thể nhắc cả hai lần hoặc chỉ một | Năm có tháng nhuận trùng tháng giỗ |
| Sự kiện được chuyển từ máy hoặc ứng dụng khác | Kiểu lặp âm có thể bị đổi khi chuyển | Năm đầu sau khi chuyển |
Năm nào có tháng nhuận, tháng nào nhuận, tháng nào đủ hay thiếu, bạn tra lịch vạn niên hoặc ứng dụng lịch và đối chiếu hai nguồn. Không cần tự tính, chỉ cần biết để lướt tới đúng chỗ mà nhìn.
Câu cần hỏi người lớn trước khi chỉnh máy
Máy chỉ làm theo cách bạn cài. Trước khi cài, phải biết nhà mình làm thế nào. Theo tập quán phổ biến, mỗi nhà có thể khác, nên hỏi trực tiếp:
- Ông, bà mất vào tháng nhuận thì các năm sau nhà mình làm giỗ vào tháng chính cùng số, hay làm khi nào?
- Năm có tháng nhuận trùng số tháng giỗ, nhà mình làm vào tháng đầu hay tháng nhuận, hay vẫn chỉ một lần?
- Mất vào ngày ba mươi, năm tháng đó chỉ có hai mươi chín ngày thì nhà mình làm vào ngày hai mươi chín, hay ngày nào khác?
- Nhà mình cúng tiên thường vào chiều hôm trước hay làm đúng ngày, và với những năm như trên thì tính hôm trước của ngày nào?
- Trong họ có ai giữ sổ ghi rõ những trường hợp này không, để đối chiếu?
Ghi câu trả lời vào phần ghi chú của sự kiện, nguyên văn càng tốt, ví dụ "Theo bác cả: năm thiếu làm ngày 29". Người giữ lịch sau này đọc là hiểu, không phải hỏi lại khi người lớn không còn.
Kiểm máy đang nhắc vào đâu
Sau khi đã biết nếp nhà, kiểm điện thoại theo các bước:
- Tra lịch vạn niên để biết trong năm năm tới, năm nào có tháng nhuận, và tháng giỗ năm nào là tháng thiếu.
- Mở ứng dụng lịch, bật lịch âm hiển thị, lướt tới đúng các năm đó.
- Tìm sự kiện ngày giỗ. Ghi lại máy đang hiện ở ô ngày âm nào, hoặc không hiện.
- So với cách nhà mình làm. Khớp thì ghi chú "đã kiểm năm…", không khớp thì đánh dấu năm cần chỉnh.
- Làm thử trên máy của người khác trong nhà nếu lịch được chia sẻ, vì máy khác có thể xử lý khác.
Nhiều người ngạc nhiên khi thấy chính máy mình xử lý một kiểu, máy của anh chị một kiểu khác, dù cùng một sự kiện chia sẻ. Đó là lý do bước năm đáng làm. Kết quả kiểm nên ghi thành một dòng ngắn trong ghi chú sự kiện, ví dụ "đã kiểm năm tới: máy nhắc đúng ngày 29", để năm sau bạn biết mình đã xem tới đâu và khỏi kiểm lại từ đầu.
Chỉnh tay cho những năm lệch
Thường bạn không đổi được cách ứng dụng xử lý tháng nhuận hay ngày ba mươi. Cách thực tế là giữ sự kiện lặp chính cho các năm bình thường, và với từng năm lệch, tạo một sự kiện riêng không lặp vào đúng ngày nhà mình làm.
Ví dụ giả định: cụ ông mất ngày 30 tháng Chạp. Nhà theo nếp làm vào ngày cuối tháng, năm thiếu thì ngày 29. Bạn kiểm thấy năm tới tháng Chạp thiếu, máy đang nhắc vào mùng một Tết. Bạn tạo một sự kiện riêng "Giỗ ông (29 tháng Chạp, năm thiếu)" vào đúng ngày, kèm lời nhắc như sự kiện chính. Còn sự kiện lặp ở mùng một Tết năm đó, mở ra, chọn xoá riêng lần này, giữ chuỗi cho các năm khác.
Với người mất vào tháng nhuận, nếu máy không nhắc gì trong các năm thường, cách gọn nhất là tạo sự kiện lặp hằng năm theo âm lịch vào tháng chính cùng số, đúng như nếp nhiều nhà, rồi ghi chú rõ "mất vào tháng nhuận, nhà làm vào tháng chính". Năm có tháng nhuận đó trở lại, kiểm xem nhà mình làm thêm lần nữa hay không. Nếu có, thêm một sự kiện riêng trong tháng nhuận của năm ấy, đặt tên khác đi một chút để không lẫn với sự kiện chính.
Những chỗ hay sai
Tin rằng máy luôn tính đúng. Máy tính đúng theo quy tắc của nó, nhưng quy tắc đó có thể khác nếp nhà bạn. Đúng hay sai ở đây là khớp hay không khớp với cách nhà mình làm.
Sửa cả chuỗi để vá một năm. Đổi ngày của cả chuỗi lặp sẽ làm sai các năm bình thường. Chỉ sửa hoặc xoá riêng lần của năm lệch, hoặc thêm sự kiện riêng.
Không ghi lý do. Một sự kiện riêng "Giỗ ông" nằm lạc ở ngày 29 mà không ghi chú, năm sau người khác thấy tưởng nhầm, xoá đi. Luôn ghi vì sao năm đó khác.
Kiểm một năm rồi thôi. Tháng đủ, tháng thiếu thay đổi theo từng năm, không theo chu kỳ dễ nhớ, và cùng một tháng Chạp có năm ba mươi ngày, có năm hai mươi chín ngày. Năm nay đủ không có nghĩa năm sau đủ. Kiểm trước năm năm một lượt, và nhắc mình kiểm tiếp khi hết năm năm.
Quên những ngày không phải giỗ. Sinh nhật âm của người sinh vào ngày 30 hay tháng nhuận cũng gặp đúng vấn đề này. Dùng cùng cách kiểm.
Giữ một sự kiện nhắc việc kiểm hằng năm
Vì những trường hợp này không lộ ra mỗi năm, cách tốt nhất là biến việc kiểm thành một thói quen có lịch. Tạo một sự kiện lặp hằng năm theo dương lịch, khoảng đầu tháng Một, tên "Kiểm ngày giỗ năm nhuận, ngày 30". Trong ghi chú, liệt kê những ngày giỗ thuộc diện cần kiểm và cách nhà mình làm. Đến ngày, bạn tra lịch năm mới, lướt máy, so, chỉnh nếu cần. Mất chừng mười phút.
Nếu nhà có một sổ ngày giỗ, ghi thêm một cột "trường hợp đặc biệt" cạnh những ngày này. Người giữ lịch sau bạn sẽ biết ngay ngày nào cần chú ý, không phải phát hiện lại từ đầu sau một lần lỡ giỗ.
Cuối cùng, khi có người mới mất, lúc thêm ngày giỗ vào lịch, nên tra luôn tháng đó có phải tháng nhuận hay ngày đó có phải ngày ba mươi không. Biết ngay từ đầu thì việc chỉnh nhẹ hơn nhiều so với vài năm sau mới thấy. Lúc ấy cũng là lúc cả nhà đang bàn chuyện giỗ đầu, hỏi người lớn về cách tính các năm sau là tự nhiên nhất, không ai thấy lạ.
Những việc không cần làm
Không cần học quy tắc tính tháng nhuận. Cách xác định tháng nhuận dựa vào tiết khí và tính toán thiên văn, không phải thứ người bận rộn cần nắm. Tra lịch vạn niên, đối chiếu hai nguồn là đủ cho việc nhắc ngày giỗ.
Không cần đổi ứng dụng lịch chỉ vì một ngày giỗ đặc biệt. Đổi ứng dụng kéo theo chuyển dữ liệu, kiểm lại mọi ngày khác, dễ sinh lỗi mới. Thêm một sự kiện riêng cho năm lệch nhẹ nhàng hơn nhiều.
Không cần tranh luận nhà nào đúng. Hai bên nội ngoại có thể tính khác nhau cho cùng một trường hợp. Lịch chỉ cần ghi đúng cách của nhà đứng ra làm giỗ, những nhà khác có cách của họ.
Không cần kiểm mọi ngày giỗ mỗi năm. Ngày giỗ thường đã kiểm đúng một lần thì chỉ cần liếc qua đầu năm. Thời gian nên dành cho những ngày thuộc diện đặc biệt ở bảng đầu bài.
Khi người trong nhà dùng các máy khác nhau
Lịch chia sẻ cho cả nhà làm vấn đề phức tạp hơn: mỗi máy có thể hiểu kiểu lặp âm khác nhau, nhất là ở tháng nhuận và ngày ba mươi. Người giữ lịch thấy đúng trên máy mình nhưng em út ở xa lại nhận nhắc vào ngày khác.
Với riêng các ngày giỗ thuộc diện đặc biệt, cách ổn định nhất cho lịch chung là bỏ kiểu lặp, tạo sẵn ngày dương đã tra cho từng năm, mỗi năm một sự kiện, tên có ghi ngày âm và ghi chú cách nhà mình làm. Các ngày giỗ bình thường vẫn có thể giữ kiểu lặp âm nếu đã kiểm thấy đúng trên các máy.
Sau khi chỉnh, nhắn lên nhóm gia đình một câu: "Năm nay giỗ ông làm ngày 29 tháng Chạp vì tháng thiếu, lịch đã sửa". Một câu như vậy giúp ai thấy máy mình báo khác cũng biết tin theo lịch đã sửa, không phải đoán. Ghim tin đó trong nhóm đến khi qua ngày giỗ, để người vào sau cũng thấy.
Câu hỏi thường gặp
Người mất vào tháng nhuận thì điện thoại sẽ nhắc vào tháng nào các năm sau?
Tuỳ ứng dụng. Có ứng dụng nhắc vào tháng chính cùng số, có ứng dụng chỉ nhắc khi năm đó có đúng tháng nhuận ấy, tức là nhiều năm không nhắc. Lướt lịch sang các năm tới để biết máy mình làm kiểu nào.
Mất vào ngày 30 âm mà năm nay tháng đó chỉ có 29 ngày thì làm giỗ ngày nào?
Theo tập quán phổ biến nhiều nhà làm vào ngày cuối tháng, tức ngày 29, nhưng mỗi nhà có thể khác. Bạn hỏi người lớn trong nhà rồi tạo sự kiện riêng cho năm đó vào đúng ngày nhà mình làm.
Có cách nào bắt điện thoại tự xử lý tháng nhuận theo nếp nhà không?
Thường là không, vì cách xử lý nằm sẵn trong ứng dụng. Cách thực tế là giữ sự kiện lặp cho năm bình thường và tạo sự kiện riêng cho những năm lệch, kèm ghi chú lý do.
Làm sao biết năm nào có tháng nhuận, tháng nào thiếu?
Tra lịch vạn niên hoặc ứng dụng lịch, đối chiếu hai nguồn. Mục đích chỉ là biết năm nào cần lướt tới kiểm, không cần tự tính. Nên tra trước năm năm một lượt và ghi lại.
Lịch chia sẻ hiện ngày giỗ khác nhau trên hai máy thì tin máy nào?
Tin cách nhà mình làm, không tin máy nào cả. Với các ngày giỗ đặc biệt trong lịch chung, nên tạo sẵn từng năm theo ngày dương đã tra để mọi máy hiện giống nhau, rồi báo lên nhóm gia đình.
Sinh nhật âm vào ngày 30 hay tháng nhuận có cần kiểm như ngày giỗ không?
Có. Sinh nhật âm gặp đúng vấn đề như ngày giỗ, máy có thể dời sang ngày khác hoặc bỏ qua. Hỏi người đó muốn tính vào ngày nào trong những năm ấy và tạo sự kiện riêng nếu máy nhắc lệch.