QuanTrong.comQuan Trọng
Phong tục ngày giỗ, lễ tết theo vùng miền

Con gái đã lấy chồng đi giỗ nhà mẹ đẻ: nếp các vùng và cách xếp khi trùng ngày

Con gái đã lấy chồng về giỗ cha mẹ, ông bà bên ngoại thế nào theo nếp Bắc, Trung, Nam; xếp ra sao khi trùng giỗ nhà chồng và góp phần với anh em cho êm.

A young Vietnamese woman carrying a basket of fruit walks up a brick path toward her parents house in the countryside, seen from behind, early morning light

Ở cả ba miền, con gái đã lấy chồng vẫn về giỗ cha mẹ đẻ, ông bà bên ngoại; khác nhau là mức độ tham gia. Nhiều nhà miền Bắc và miền Trung coi con gái là người về dự, góp lễ và phụ việc, còn việc chủ trì thuộc anh em trai; ở miền Nam, con gái lo giỗ cha mẹ ngang với con trai là chuyện quen.

Câu "con gái là con người ta" vẫn còn được nhắc ở vài nơi, nhưng trong thực tế phần lớn gia đình mong con gái về, nhất là giỗ cha mẹ. Phần khó thường không nằm ở phong tục mà ở lịch: giỗ nhà chồng và nhà mẹ đẻ rơi gần nhau, đường xa, con nhỏ. Bài này đi qua nếp từng vùng, cách xếp khi trùng ngày và cách góp phần với anh em mà không ai phật lòng.

Vai trò của con gái đã lấy chồng trong giỗ bên ngoại

Bảng là xu hướng hay gặp; mỗi nhà có thể khác, nhất là khi nhà không có con trai hoặc anh em trai ở xa.

ViệcNhiều nhà miền BắcNhiều nhà miền TrungNhiều nhà miền Nam
Chủ trì cúnganh em trai, cháu đích tônanh em trai hoặc người lớn trong họngười đang giữ nhà thờ, có thể là con gái
Về dự giỗ cha mẹvề dự, thường cả chồng convề dự, góp lễvề như chủ nhà
Giỗ ông bà bên ngoạivề nếu gần, ở xa gửi lễvề nếu gần, gửi lời thămvề nếu được, không khắt khe
Phụ bếpphụ chị em dâu, không giành phần chínhphụ gói bánh, bày mâmnấu cùng, có khi nấu chính
Góp chi phígóp lễ hoặc phong bì cho anh emgóp lễchia đều hoặc theo khả năng

Điều bảng không nói được là cảm giác trong mỗi nhà. Có nhà miền Bắc mà con gái đứng ra lo giỗ mẹ suốt hai chục năm vì anh trai đi xa; có nhà miền Nam mà con gái chỉ về thắp hương rồi đi. Hãy coi bảng như gợi ý để hiểu vì sao người lớn trong họ có thể có kỳ vọng khác với bạn.

Vì sao có nơi coi con gái là khách trong giỗ nhà mình

Nếp ấy bắt nguồn từ cách tổ chức gia đình theo dòng cha: người con gái khi lấy chồng được coi là về nhà chồng, việc thờ cúng bên ngoại giao cho anh em trai và cháu nội. Vì vậy ở nhiều làng Bắc Bộ, con gái về giỗ nhà mẹ đẻ thường mang lễ đến như một người khách thân, phụ bếp nhưng không quyết thực đơn, không đứng cúng chính.

Ở miền Nam, cách tổ chức gia đình mềm hơn, ông bà cha mẹ hay sống với con út, nên con gái út giữ nhà thờ và lo giỗ là chuyện bình thường. Miền Trung đứng giữa: có nơi giữ chặt nếp dòng cha, có nơi linh hoạt tuỳ nhà.

Hiểu nguồn gốc giúp bạn khỏi chạnh lòng khi thấy mình đứng ngoài một việc nào đó, và cũng giúp anh em trai hiểu rằng chị em gái muốn được tham gia nhiều hơn không phải để giành phần. Khi cha mẹ còn sống, chính cha mẹ là người nên nói rõ mong muốn: sau này giỗ của mình ai lo, các con chia nhau ra sao. Một câu nói của người lớn lúc còn khoẻ đỡ cho con cháu rất nhiều lần cân nhắc về sau.

Ngày nay, ở thành phố, nếp này nhạt dần. Nhiều anh em trai chủ động rủ chị em gái cùng bàn thực đơn, cùng chia việc, vì nhà ít người và ai cũng bận. Không ai cần tuyên bố bỏ nếp cũ; chỉ cần mời nhau cùng làm là mọi việc tự nhiên thay đổi.

Khi giỗ nhà chồng và giỗ nhà mẹ đẻ trùng hoặc sát ngày

Ngày giỗ tính theo âm lịch nên nếu hai bên trùng thì năm nào cũng trùng. Vì vậy nên giải quyết một lần cho có nếp, thay vì mỗi năm lại khó xử. Các bước nhiều gia đình dùng:

  1. Ghi cả hai ngày giỗ vào lịch chung của vợ chồng, đặt nhắc trước hai tuần, kiểm lại ngày dương mỗi năm bằng lịch vạn niên hoặc ứng dụng lịch.
  2. Hỏi xem mỗi bên đãi khách vào hôm nào: một bên đãi chiều tiên thường, một bên đãi ngày chính là có thể đi được cả hai.
  3. Nếu đúng một buổi, vợ chồng thống nhất nguyên tắc: thường là giỗ cha mẹ ruột của ai thì người đó ưu tiên về, người kia đi bên còn lại hoặc đến muộn hơn.
  4. Với giỗ ông bà, cụ kỵ ở xa đời, có thể luân phiên năm chẵn về bên này, năm lẻ về bên kia, báo trước cho người lớn.
  5. Bên nào không về được thì gọi điện từ sáng, gửi lễ hoặc phần đóng góp trước một hai ngày, và ghé thắp hương vào dịp gần nhất.
  6. Nói chuyện với bố mẹ chồng về cách xếp ấy một lần, nêu lý do, để không ai nghĩ con dâu bỏ giỗ nhà mình.

Chỗ hay sai là im lặng chọn một bên rồi để bên kia tự hiểu. Người lớn thường không giận việc con không về được, mà giận việc không được báo. Một lời báo sớm kèm lý do rõ ràng đủ để giữ hoà khí cả hai nhà.

Góp phần với anh em cho êm

Hỏi người lo chính cần gì trước khi tự mua. Chị dâu đã tính đủ món, bạn mang thêm vài món nữa có khi lại thừa. Một câu "chị thiếu gì em mua" giúp đồ góp đúng chỗ.

Góp bằng tiền thì đưa trước, đừng đưa trước mặt khách. Nhiều nhà miền Bắc có nếp con gái góp một phần cho anh em trai lo giỗ cha mẹ. Đưa riêng, trước vài ngày, để người lo kịp đi chợ.

Góp bằng công khi ở gần. Đi chợ sáng sớm, nấu một món, trông trẻ con cho chị em dâu nấu bếp đều là đóng góp được ghi nhận, nhiều khi quý hơn tiền.

Ở xa thì nhận phần việc từ xa. Gọi điện mời họ hàng, đặt đồ giao tận nhà, gửi tiền mua hoa quả. Việc báo tin vốn mất thời gian nhất, nhận phần này là đỡ cho người ở nhà rất nhiều.

Đừng so phần góp của mình với người khác. Người góp tiền, người góp công, người góp thời gian đi lại từ xa; mỗi phần đều có giá trị. So đo trong nhóm chat là cách nhanh nhất làm một đám giỗ mất vui.

Thống nhất một lần cho nhiều năm. Anh chị em ngồi lại khi đông đủ, thoả thuận ai lo giỗ nào, góp theo nguyên tắc nào, ghi vào ghi chú chung của gia đình để năm sau khỏi bàn lại.

Khi nhà mẹ đẻ không có con trai hoặc anh em ở xa

Không ít gia đình chỉ có con gái, hoặc con trai định cư ở nước ngoài, ở tỉnh xa. Lúc ấy con gái đứng ra giữ giỗ cha mẹ là lẽ tự nhiên, ở miền nào cũng vậy. Có nơi mời một người cháu trong họ đứng cúng thay, có nơi con gái và con rể đứng cúng luôn; cả hai cách đều có người làm, tuỳ ý cha mẹ lúc sinh thời và sự đồng thuận của họ hàng.

Ví dụ, hai chị em gái nhà bà Hạnh ở Đà Nẵng, một người lấy chồng ở Huế, một người ở TP Hồ Chí Minh. Sau khi mẹ mất, hai chị em thống nhất người chị ở gần giữ nhà thờ và lo giỗ, người em góp phần và năm nào cũng bay về trước một ngày. Chồng của người chị đồng ý dành một góc trong nhà để thờ mẹ vợ, được cả hai họ quý.

Nếu bạn ở hoàn cảnh này, việc nên làm là bàn với nhà chồng sớm, nói rõ mình sẽ giữ giỗ cha mẹ đẻ, và hỏi người lớn bên ngoại xem có cần mời ai trong họ đứng ra cùng không. Nói trước, nói rõ là cách để không ai bất ngờ hay phật ý về sau.

Chồng cùng vợ về giỗ nhà vợ: vài điều nên biết

Người chồng về giỗ bên vợ được nhiều nhà đón như người nhà. Vài điều giúp buổi giỗ trọn vẹn hơn:

  • Hỏi vợ trước về những người lớn sẽ có mặt và cách gọi từng người, nhất là khi vợ ở miền khác.
  • Đến nơi thì thắp hương trước, rồi mới chào hỏi và ngồi uống nước.
  • Nhận việc khuân vác, kê bàn ghế, đón ông bà, chở người đi chợ thay vì ngồi chờ cỗ.
  • Uống chừng mực nếu có rượu, vì còn đưa vợ con về.
  • Nếu không về được, gọi điện cho bố mẹ vợ trong ngày, không chỉ nhắn qua vợ.
  • Khi ra về, chào lần lượt những người lớn tuổi nhất, cảm ơn người nấu bếp chính trước khi lên xe.

Với nhiều gia đình, sự có mặt của con rể trong giỗ bên vợ là dấu hiệu hai nhà thân nhau. Không cần làm gì nhiều, chỉ cần có mặt và nhanh tay giúp việc là đủ.

Riêng khi vợ chồng khác miền, người chồng nên để ý một chút đến cách ăn uống và nhịp của bữa giỗ bên vợ. Nhà miền Nam ngồi lâu, rủ uống tới chiều là chuyện vui; nhà miền Bắc có thể kết thúc gọn sau bữa trưa. Theo nhịp chủ nhà là cách hoà vào nhanh nhất.

Câu nên hỏi người lớn bên ngoại để giữ giỗ cho đúng nếp

Khi cha mẹ còn khoẻ, con gái đã lấy chồng thường ít khi hỏi kỹ về giỗ bên ngoại vì nghĩ anh em trai sẽ lo. Đến lúc cần thì người biết rõ đã không còn. Vài câu nên hỏi sớm, ghi lại cẩn thận:

  • Bên ngoại có những ngày giỗ nào trong năm, ngày âm là ngày nào, ai đang chủ trì từng giỗ?
  • Giỗ nào con gái, cháu ngoại nên về, giỗ nào chỉ cần gọi điện hoặc gửi lễ?
  • Mẹ hoặc bà muốn sau này giỗ mình ai lo, làm to hay làm gọn, có món nào muốn có trên mâm?
  • Nhà có giữ nếp cúng tiên thường không, khách đến hôm nào?
  • Trong họ ngoại, ai là người nên báo tin mỗi khi có giỗ để không ai trách thiếu sót?

Ghi câu trả lời vào sổ ngày giỗ của gia đình hoặc một ghi chú chung cho anh chị em cùng đọc. Những điều người lớn dặn khi còn khoẻ là căn cứ để anh chị em không phải tranh luận sau này.

Câu hỏi thường gặp

Con gái đã lấy chồng có phải về giỗ ông bà bên ngoại không?

Không có quy định bắt buộc. Giỗ cha mẹ đẻ thì phần lớn con gái về nếu được; giỗ ông bà, cụ kỵ bên ngoại thì về khi gần, ở xa có thể gửi lễ hoặc gọi điện hỏi thăm.

Giỗ bố chồng trùng giỗ mẹ đẻ thì ưu tiên bên nào?

Nhiều cặp vợ chồng thống nhất mỗi người ưu tiên giỗ cha mẹ ruột của mình, người kia đi bên còn lại. Quan trọng là báo trước cho cả hai nhà và có lời giải thích.

Con gái có được đứng ra cúng giỗ cha mẹ không?

Có nhiều gia đình làm vậy, nhất là khi không có con trai hoặc con trai ở xa. Có nơi mời thêm người lớn trong họ đứng cùng; nên bàn trước với họ hàng để mọi người đồng thuận.

Về giỗ nhà mẹ đẻ nên góp tiền hay mang đồ?

Tuỳ nếp nhà. Hỏi người lo chính xem đã đủ đồ chưa; nếu đủ thì góp tiền đưa riêng trước vài ngày, nếu thiếu thì mua đúng món họ cần.

Ở nước ngoài không về được giỗ cha mẹ thì làm gì?

Gửi phần đóng góp sớm, gọi video cho cả nhà vào lúc cúng nếu tiện, và nhờ anh chị em thắp hương thay. Ghi ngày giỗ vào lịch để năm nào cũng nhắc đúng ngày.

Nhà chồng không vui khi con dâu về giỗ bên ngoại thì làm sao?

Nói chuyện trước với chồng để chồng thưa lại với bố mẹ, nêu rõ cách xếp lịch của hai vợ chồng. Đi về đúng hẹn và vẫn chu đáo với giỗ nhà chồng là cách thuyết phục tốt nhất.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138