QuanTrong.comQuan Trọng
Phong tục ngày giỗ, lễ tết theo vùng miền

Đi đám giỗ mang gì: lễ vật khi đi giỗ họ hàng, nhà thông gia, nhà bạn ở từng vùng

Đi đám giỗ họ hàng, thông gia, bạn bè nên mang gì, khác nhau thế nào giữa Bắc, Trung, Nam, đưa phong bì ra sao, đặt lễ và thắp hương khi đến nhà người ta.

A Vietnamese man in a neat shirt holding a wrapped bundle of fruit and a small box of tea at the gate of a tiled-roof house, back view, soft overcast light

Khi đi đám giỗ, phần lớn người ta mang một món lễ nhỏ để thắp hương: trái cây, hoa, gói trà, hộp bánh hoặc bó hương; nhiều nơi kèm hoặc thay bằng một phong bì. Họ hàng gần và thông gia thường mang lễ chu đáo hơn bạn bè, hàng xóm. Miền Bắc chú trọng hình thức của lễ, miền Nam nhẹ nhàng hơn, có nơi hàng xóm chỉ cần đến là đủ.

Không có danh sách bắt buộc, và chủ nhà thường không để ý khách mang gì bằng việc khách có đến hay không. Bài này gợi ý theo từng mối quan hệ, nói các khác biệt thường gặp giữa các vùng, cách đưa phong bì cho khéo, và trình tự đặt lễ, thắp hương khi bước vào nhà người ta.

Mang gì theo từng mối quan hệ

Bảng dưới đi từ quan hệ gần đến xa. Món ở cột giữa là gợi ý phổ biến, bạn chọn một hai thứ là đủ, không cần mang hết.

Quan hệ với nhà có giỗThường mangLưu ý
Con cháu trong nhàgóp tiền hoặc góp món nấu, hoa quả cho bàn thờhỏi người lo chính trước khi mua
Họ hàng gầntrái cây, hoa, hương, gói trà, kèm phong bì ở nhiều nơigiỗ đầu thường chu đáo hơn giỗ thường
Nhà thông gialễ trái cây, bánh, trà hoặc rượu, phong bìhai nhà mới cưới nên hỏi con cái trước
Bạn bè, đồng nghiệpgiỏ trái cây nhỏ, bó hoa, hoặc phong bìđi theo nhóm có thể góp chung
Hàng xómtrái cây, gói bánh, hoặc chỉ đến thắp hươngở quê, hàng xóm hay sang phụ việc thay cho quà

Một mẹo nhỏ: chọn món dùng được ngay hôm ấy hoặc để được vài ngày, như trái cây chín vừa, bánh khô, trà. Chủ nhà vừa đặt lên bàn thờ được, vừa chia lộc cho con cháu sau giỗ, không phải lo cất giữ. Nếu đi xa bằng xe khách hay máy bay, chọn món gọn, chịu được va chạm như hộp bánh, gói trà, trái cây vỏ dày.

Mỗi vùng mang lễ một kiểu

Ở miền Bắc, khách thân thường mang lễ có hình thức: một nải chuối hoặc đĩa quả, gói chè, bó hương, có nơi thêm chai rượu, đặt trong túi hoặc mâm nhỏ, và một phong bì để cùng. Ở làng quê Bắc Bộ, họ hàng đến giỗ còn có nếp "đi lễ" theo mức quen của từng nhà, người lớn trong họ nắm rõ.

Miền Trung có nhiều nét riêng theo vùng. Ở Huế, khách mang trà, bánh, hương và hoa là quen; nhiều nhà vùng Quảng mang bánh, trái cây hoặc gói nếp, có nơi góp thêm phong bì cho gia chủ. Người miền Trung chú ý đến cách đưa lễ: đặt ngay ngắn, nói một câu xin phép thắp hương rồi mới ngồi.

Ở miền Nam, nhất là nông thôn, đám giỗ mở rộng cho cả xóm, nhiều khách chỉ cầm bịch trái cây, chai nước ngọt hoặc thùng bia, có khi không mang gì mà ở lại phụ dọn mâm. Ở thành phố, khách hay mang giỏ trái cây hoặc phong bì. Sự khác nhau ấy đến từ cách mỗi vùng hiểu đám giỗ: chỗ thì là một buổi lễ, chỗ thì là một buổi họp mặt bà con, và cả hai đều đáng quý.

Nếu bạn đi giỗ ở một vùng mình không quen, cách đơn giản là mang một món trung tính ở đâu cũng hợp, như giỏ trái cây vừa phải hoặc bó hoa, rồi đến nơi quan sát xem khách khác làm gì. Lần sau bạn sẽ biết nhà ấy quen nếp nào để điều chỉnh.

Đưa phong bì cho khéo

Ghi tên người gửi ở mặt ngoài. Sau giỗ chủ nhà thường mở ra để biết ai đã đến, ai gửi. Ghi tên rõ ràng giúp họ cảm ơn đúng người, nhất là khi khách đông.

Đặt lên bàn thờ hoặc đưa tận tay người chủ trì. Có nơi khách đặt phong bì cạnh mâm lễ rồi thắp hương, có nơi đưa tay cho gia chủ và nói "con gửi chút lễ thắp hương ông bà". Quan sát người đi trước để làm theo.

Không nói con số, không hỏi người khác bỏ bao nhiêu. Phong bì là tấm lòng, so sánh chỉ khiến chủ nhà khó xử. Mức góp tuỳ quan hệ và hoàn cảnh, không ai nên đặt ra mức chung.

Đi nhóm thì gom một phong bì chung. Đồng nghiệp đi giỗ bố mẹ một người trong phòng thường góp chung, ghi tên nhóm, kèm một giỏ trái cây. Gọn cho cả người đi lẫn người nhận. Nên cử một người đại diện đưa lễ và nói một câu thay cả nhóm, những người còn lại thắp hương sau.

Nhà nhận nếp không nhận phong bì thì thôi. Một số gia đình nói rõ không nhận tiền. Khi đó mang trái cây hoặc hoa là đủ, đừng cố đưa.

Bước vào nhà có giỗ: đặt lễ và thắp hương

Trình tự dưới đây là cách nhiều nơi làm. Nếu chủ nhà có nếp riêng, cứ theo hướng dẫn của họ.

  1. Chào gia chủ hoặc người lớn nhất đang ở cửa, nói ngắn mình là ai nếu họ chưa biết.
  2. Hỏi chỗ đặt lễ; nhiều nhà có một người nhận lễ rồi bày lên bàn thờ thay khách.
  3. Xin phép thắp hương: "Cho con thắp nén hương cho ông bà". Chủ nhà thường châm hương sẵn.
  4. Đứng trước bàn thờ, cầm hương ngang trán, vái vài vái theo cách nhà ấy làm, cắm hương ngay ngắn.
  5. Lùi ra, chào người lớn tuổi trong họ đang ngồi, rồi mới vào chỗ được mời ngồi.
  6. Khi ra về, chào gia chủ, cảm ơn người nấu bếp nếu biết, không cần đợi mọi người ăn xong.

Số nén hương, số lần vái mỗi nơi một khác; không ai trách khách vì làm khác nếp nhà mình. Điều người ta để ý là khách có thắp hương trước khi ngồi ăn hay không.

Nếu đến lúc nhà đang cúng, hãy đứng lùi phía sau, chờ gia chủ khấn xong mới bước lên thắp hương. Nếu đến khi mâm cỗ đã dọn, vẫn nên thắp hương trước rồi mới ngồi vào mâm, dù chủ nhà có giục ăn cho nóng. Đi cùng trẻ nhỏ thì dắt cháu lên thắp hương cùng, dạy cháu chào ông bà trong nhà; đó là cách trẻ học nếp tự nhiên nhất.

Đi giỗ đầu và giỗ hết khác giỗ thường ở chỗ nào

Theo tập quán phổ biến, giỗ đầu là ngày giỗ tròn một năm sau khi người thân mất, giỗ hết là mốc kết thúc thời gian để tang; mỗi nhà, mỗi vùng có thể tính khác. Với khách, hai dịp này thường được coi trọng hơn giỗ thường: gia chủ mời rộng hơn, họ hàng xa cũng về, bạn bè của người đã khuất cũng được báo tin.

Vì thế, nếu nhận được lời mời giỗ đầu, bạn nên cố thu xếp đến, mang lễ chu đáo hơn một chút so với giỗ thường, như thêm bó hoa hoặc phong bì kèm giỏ trái cây. Trang phục nên nhã, màu tối hoặc trắng, tránh màu quá rực. Ở nhiều nhà miền Bắc, giỗ đầu vẫn còn không khí tang, con cháu có thể vẫn đội khăn trong lúc cúng; khách chỉ cần giữ ý, nói nhỏ, không đùa to.

Ở miền Nam, giỗ đầu cũng là dịp mãn tang ở một số gia đình, sau giỗ không khí nhẹ nhõm hơn, có nhà mời khách ở lại ăn uống lâu. Ở miền Trung, nhiều nhà làm giỗ đầu theo trình tự lễ khá kỹ, khách đến đúng giờ để kịp dự phần lễ. Khi chưa biết nhà ấy làm theo nếp nào, câu hỏi an toàn là hỏi người báo tin: "Nhà mình làm lễ lúc mấy giờ, khách đến lúc nào là vừa?"

Đi giỗ nhà thông gia: vài điều tế nhị

Giỗ nhà thông gia là dịp hai bên gia đình gặp nhau, nhất là trong vài năm đầu sau đám cưới. Ở miền Bắc, bố mẹ hai bên thường đến giỗ cha mẹ, ông bà của nhau với một lễ tương đối chu đáo; miền Trung cũng vậy. Ở miền Nam, thông gia đến giỗ thường thoải mái hơn, nhưng giỗ đầu hay giỗ ông bà bên kia vẫn nên có mặt.

Cách đơn giản để khỏi lúng túng là hỏi con cái: nhà bên kia đãi khách hôm nào, người lớn nào sẽ có mặt, nhà ấy có nếp nhận phong bì không. Con trai, con gái là cầu nối, nên chủ động báo cho bố mẹ mình trước một tuần.

Giữa hai bên thông gia, lễ mang đến nên tương xứng với lễ nhà kia từng mang sang, không cần hơn để khỏi khiến bên kia khó xử lần sau. Khi hai nhà ở hai miền, ví dụ nhà trai ở Hải Phòng, nhà gái ở Cần Thơ, chuyện đi lại xa nên không phải năm nào cũng đến được. Gọi điện thăm hỏi vào ngày giỗ và gửi lễ qua con cái là cách nhiều nhà chọn; giỗ đầu thì nên thu xếp đến nếu sức khoẻ cho phép.

Những thứ không tiện mang đi giỗ

Không phải vì kiêng, mà vì gây phiền cho chủ nhà vào hôm bận nhất trong năm của họ:

  • Đồ tươi sống cần làm ngay như cá, thịt sống, trừ khi chủ nhà nhờ.
  • Quà to cồng kềnh khó đặt lên bàn thờ, như thùng hàng lớn, chậu cây to.
  • Món ăn tự nấu khi chưa hỏi, vì mâm cỗ đã tính đủ, dễ thừa.
  • Quà dùng cho cá nhân như mỹ phẩm, quần áo; đám giỗ không phải dịp tặng quà riêng.
  • Trái cây quá chín hoặc dập, vì phải để trên bàn thờ ít nhất vài giờ.
  • Hoa còn nguyên giấy gói bóng và ruy băng to, vì chủ nhà phải tháo ra mới cắm được; mua hoa bó gọn hoặc chưa gói sẽ tiện hơn.

Nếu thật sự muốn tặng thêm cho người già trong nhà, như hộp sữa hay thuốc bổ, hãy đưa riêng sau bữa giỗ, nói rõ là quà biếu ông bà, không đặt chung với lễ thắp hương.

Khi không chắc, câu hỏi tốt nhất là hỏi một người cùng đi giỗ nhà ấy năm ngoái. Họ thường nhớ khách mang gì và chủ nhà tiếp nhận ra sao.

Câu hỏi thường gặp

Đi đám giỗ nhà bạn bè có cần mang phong bì không?

Không bắt buộc. Nhiều người mang giỏ trái cây hoặc hoa, có người mang phong bì, có người cả hai. Đi theo nhóm đồng nghiệp thường góp chung một phong bì và một món lễ.

Đi giỗ nên mang hoa gì?

Hoa có màu nhẹ, tươi lâu như cúc, ly, lay ơn, sen theo mùa là lựa chọn hay gặp. Mỗi nhà có sở thích riêng; nếu biết người được giỗ thích hoa gì thì mang hoa đó là ý nghĩa nhất.

Không đến được đám giỗ thì gửi lễ thế nào?

Nhờ người thân cùng đi mang hộ, hoặc gửi trước một hai ngày kèm lời nhắn. Gọi điện cho gia chủ trong ngày giỗ để hỏi thăm, như vậy họ biết bạn vẫn nhớ.

Có cần mang lễ khi đi giỗ hàng xóm không?

Ở nhiều vùng quê, hàng xóm sang phụ việc hoặc chỉ đến thắp hương là đủ. Ở thành phố, mang một túi trái cây nhỏ là cách lịch sự, không cần cầu kỳ.

Phong bì đi giỗ đặt ở đâu?

Tuỳ nếp từng nhà: có nơi khách đặt cạnh mâm lễ trên bàn thờ, có nơi đưa tận tay người chủ trì. Quan sát khách đến trước hoặc hỏi nhỏ người trong nhà là rõ.

Đi giỗ có cần mặc trang phục gì đặc biệt không?

Không cần trang phục riêng, chỉ cần gọn gàng, kín đáo, màu nhã. Tránh đồ quá sặc sỡ hoặc quá xuề xoà, nhất là khi đi giỗ đầu hoặc đến nhà thông gia.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138