QuanTrong.comQuan Trọng
Sinh nhật âm lịch và mừng thọ

Ghi ngày sinh âm lịch cho trẻ sơ sinh: cần ghi những gì để sau này khỏi phải hỏi

Con vừa chào đời nên ghi ngày âm, giờ sinh, năm can chi, tháng nhuận thế nào? Mẫu ghi chép, chỗ hay sai khi sinh sát nửa đêm, ở nước ngoài, và cách tính đầy tháng.

A young Vietnamese mother seen from behind holding a sleeping newborn wrapped in a cream blanket by a hospital window, the father writing in a notebook beside her, soft daylight, close-up

Khi con chào đời, nên ghi lại ngay trong tuần đầu năm thông tin: ngày giờ sinh dương lịch theo giấy chứng sinh, ngày tháng âm tương ứng (ghi rõ nếu là tháng nhuận), năm âm kèm tên can chi, và nơi sinh. Bốn dòng đó đủ để sau này tính sinh nhật âm, ngày đầy tháng, thôi nôi và tuổi mụ mà không phải đi hỏi ai.

Thế hệ ông bà chúng ta nhiều người không có những dòng ghi chép như vậy, nên con cháu phải đi hỏi lại khắp họ hàng. Bài này đưa ra mẫu ghi chép cụ thể, chỉ ra những trường hợp dễ ghi sai, như sinh sát nửa đêm, sinh sát Tết, sinh ở nước ngoài, và cách giữ thông tin để con lớn lên tự đọc được.

Mẫu ghi chép ngày sinh cho con

Ghi vào sổ nhà hoặc một ghi chú dùng chung của gia đình. Mỗi dòng một thông tin, có cột nguồn để biết con số lấy từ đâu:

MụcVí dụ cách ghiNguồn
Họ tên và tên gọi ở nhàNguyễn Minh An, ở nhà gọi BôngBố mẹ
Ngày giờ sinh dương lịchGhi đủ ngày, tháng, năm, giờ và phútGiấy chứng sinh
Ngày tháng âm lịchNgày 12 tháng Tư, hoặc ghi "tháng Tư nhuận" nếu đúng vậyTra hai nguồn lịch
Năm âm và can chiGhi năm âm và tên can chi của nămTra lịch, đối chiếu ông bà
Nơi sinhBệnh viện, tỉnh thành; ghi cả nước nếu sinh ở nước ngoàiGiấy chứng sinh
Ghi chúSinh sát nửa đêm, sinh trước Tết vài ngày, ai đặt tênBố mẹ, ông bà

Không cần ghi tuổi mụ hay tuổi thật vì hai con số này đổi theo năm. Chỉ cần năm âm và ngày sinh dương, ai đọc cũng tự tính được.

Nếu nhà có nhiều con, dùng cùng một mẫu cho mọi đứa, để đứa sau không thiếu dòng nào so với đứa đầu.

Một điểm nhỏ nhưng hữu ích: ghi cả tên người đã tra và đối chiếu ngày âm, kèm ngày ghi chép. Mười năm sau đọc lại, bạn biết dòng nào đã được kiểm, dòng nào ghi vội.

Tra ngày âm cho đúng: hai nguồn, ghi ngay

Ngày âm của con lấy bằng cách tra ngày dương trên giấy chứng sinh vào lịch vạn niên hoặc ứng dụng lịch trên điện thoại, rồi đối chiếu với một nguồn thứ hai, như tờ lịch treo tường hay cuốn lịch năm. Hai nguồn khớp thì ghi lại. Không cần tự tính, cũng không nên chỉ tin trí nhớ của ai trong lúc cả nhà đang bận rộn chuyện sinh nở.

Nếu ông bà có lịch giấy treo tường hay cuốn lịch năm, nhờ ông bà cùng tra. Ông bà quen đọc lịch âm, thường phát hiện ngay những chỗ như tháng đủ hay thiếu, có nhuận hay không, và thấy vui khi được góp tay vào chuyện của cháu.

Nên tra ngay trong tuần đầu, khi giấy chứng sinh còn trong tay và mọi người còn nhớ rõ. Nhiều gia đình để vài tháng sau mới tra, lúc đó lại tranh luận con sinh lúc mấy giờ, trước hay sau nửa đêm.

Để ý trường hợp năm có tháng nhuận. Nếu ngày sinh của con rơi vào tháng nhuận, lịch sẽ ghi kiểu "tháng Tư nhuận" hay có chữ nhuận bên cạnh số tháng. Ghi đúng chữ "nhuận" vào sổ; thiếu chữ này, sau này con cháu sẽ tưởng con sinh tháng Tư thường và tính sinh nhật âm lệch gần một tháng.

Những trường hợp dễ ghi sai

Sinh sát nửa đêm. Ngày dương đổi lúc không giờ. Nếu con sinh lúc 23 giờ 50 hay 0 giờ 10, chỉ chênh vài phút đã khác ngày dương, kéo theo khác ngày âm. Lấy đúng giờ phút trên giấy chứng sinh, đừng dựa vào lời kể "khoảng nửa đêm". Có gia đình còn quan niệm ngày mới bắt đầu sớm hơn, nên ghi đủ giờ phút để ai cần thì tự đối chiếu.

Sinh sát Tết. Con sinh vào cuối tháng 1, đầu tháng 2 dương lịch có thể thuộc năm âm cũ hay năm âm mới tuỳ trước hay sau mùng Một Tết. Tra rõ và ghi năm âm, vì điều này quyết định tuổi mụ và con giáp mà ông bà sẽ gọi.

Sinh ở nước ngoài. Ngày âm của Việt Nam tính theo giờ Việt Nam. Con sinh buổi tối ở châu Âu hay châu Mỹ có thể đã sang ngày hôm sau theo giờ Việt Nam. Ghi cả giờ sinh tại nơi sinh và giờ tương ứng ở Việt Nam, rồi tra ngày âm theo giờ Việt Nam.

Ghi ngày âm vào ô ngày dương. Lỗi rất phổ biến khi cài nhắc trên điện thoại: ngày 12 tháng Tư âm được ghi thành ngày 12 tháng 4 dương. Năm đầu chênh ít, các năm sau lệch xa.

Mỗi người giữ một bản khác nhau. Bố ghi một kiểu trong điện thoại, bà nội ghi một kiểu vào sổ tay. Chốt một bản chung rồi gửi cho cả nhà.

Kiểm cho khớp giữa giấy chứng sinh và giấy khai sinh

Mọi con số âm lịch của con đều suy ra từ ngày giờ dương lịch, nên chỉ cần ngày dương sai một ngày là ngày âm cũng sai theo. Giấy chứng sinh do nơi sinh cấp, còn giấy khai sinh do cơ quan hộ tịch cấp dựa trên giấy chứng sinh. Khi nhận giấy khai sinh, bố mẹ nên đọc lại từng chữ: ngày sinh, nơi sinh, họ tên, và so với giấy chứng sinh.

Sai sót kiểu gõ nhầm ngày, nhầm tháng không phải hiếm, và sửa ngay lúc mới làm thì đơn giản hơn nhiều so với vài năm sau. Sau khi đã chắc ngày dương trên giấy khai sinh, bạn mới tra ngày âm và ghi vào sổ; nếu tra trước rồi giấy khai sinh lại ghi khác, cả nhà sẽ có hai con số.

Một thói quen nên có: chụp lại giấy chứng sinh và giấy khai sinh, lưu cùng chỗ với ghi chép ngày âm trong bản số hoá của gia đình. Khi cần đối chiếu, mọi thứ nằm cạnh nhau, không phải lục tìm.

Nếu sinh ở nước ngoài và làm thủ tục ghi chú khai sinh ở Việt Nam, giấy tờ ghi theo ngày giờ nơi sinh. Đây là lý do ghi chú giờ Việt Nam trong sổ nhà càng cần thiết, vì giấy tờ sẽ không ghi giúp bạn.

Ngày đầy tháng và thôi nôi: nhiều nhà tính theo âm lịch

Nhiều gia đình tính các mốc của trẻ nhỏ theo âm lịch, có nhà theo dương lịch. Bảng tóm tắt cách thường gặp, mỗi nhà có thể khác:

MốcCách tính thường gặpGhi chú
Đầy cữBa ngày, bảy ngày, hoặc theo nếp riêngCó nơi tính khác cho con trai và con gái
Đầy thángTròn một tháng âm kể từ ngày sinhCó nhà làm sớm hơn một hai ngày
Thôi nôi, đầy nămTròn một năm âm kể từ ngày sinhCó nhà làm theo ngày dương cho tiện
Sinh nhật các năm sauNhiều nhà mừng theo ngày dươngMột số nhà giữ thêm ngày âm

Với ngày đầy tháng theo âm lịch, chú ý tháng con sinh là tháng đủ hay thiếu, và tháng sau đó có ngày tương ứng không. Ví dụ con sinh ngày 30 của tháng đủ, tháng sau là tháng thiếu chỉ có 29 ngày, thì nhiều nhà làm đầy tháng vào ngày 29 hoặc mùng Một tháng sau nữa; hỏi ông bà theo nếp nhà.

Cách chắc nhất vẫn là tra lịch: tìm ngày tương ứng của tháng sau và năm sau trên hai nguồn lịch, ghi vào sổ, cài nhắc trước vài ngày để kịp chuẩn bị.

Một ví dụ gia đình: con sinh ở nước ngoài

Ví dụ giả định: anh Khoa và chị Linh, quê Đồng Tháp, đang làm việc ở châu Âu. Con gái chào đời lúc 21 giờ theo giờ nơi sinh. Lúc đó ở Việt Nam đã là rạng sáng hôm sau. Bà nội ở quê tra lịch theo ngày dương trên giấy khai sinh nước ngoài, ra một ngày âm; còn nếu tính theo giờ Việt Nam thì ngày âm là ngày kế tiếp.

Hai vợ chồng chọn ghi cả hai vào sổ: ngày giờ sinh theo giờ địa phương, ngày giờ tương ứng ở Việt Nam, và ngày âm theo giờ Việt Nam, kèm ghi chú vì sao có hai ngày. Cả nhà thống nhất mừng đầy tháng và thôi nôi theo ngày âm tính bằng giờ Việt Nam, vì ông bà ở quê làm lễ theo lịch ở quê.

Không có cách nào là bắt buộc. Điều quan trọng là cả nhà biết đang dùng ngày nào, và vì sao. Nếu không ghi chú, vài năm sau sẽ có người hỏi tại sao sinh nhật âm của cháu lệch một ngày so với lịch.

Trường hợp ngược lại cũng xảy ra: con sinh buổi sáng ở bờ Tây nước Mỹ thì ở Việt Nam đã là đêm cùng ngày hoặc rạng sáng hôm sau, tuỳ giờ. Không có công thức chung, cứ quy về giờ Việt Nam rồi tra.

Giữ thông tin để con lớn lên tự đọc được

Ghi chép chỉ có ích nếu còn giữ được sau nhiều năm và nhiều lần đổi điện thoại. Vài việc nên làm ngay:

  1. Chép bảng ghi chép vào sổ giấy của gia đình, cùng chỗ với ngày sinh, ngày giỗ của các thành viên khác.
  2. Lưu một bản số hoá trong ghi chú dùng chung hoặc thư mục gia đình, đặt tên dễ tìm.
  3. Cài sinh nhật âm, ngày đầy tháng và thôi nôi trên ứng dụng lịch trên điện thoại, lặp theo âm lịch nếu ứng dụng có tuỳ chọn.
  4. Gửi một bản cho ông bà hai bên, vì ông bà thường là người nhớ và nhắc các ngày này.
  5. Khi con biết đọc, cho con xem trang ghi chép của chính mình, kể con nghe ngày con ra đời.

Trẻ lớn lên biết ngày sinh âm của mình, biết mình sinh năm con gì, nhiều khi vui hơn người lớn tưởng. Đó cũng là cách nếp nhà được truyền lại tự nhiên, không cần ai giảng giải. Đến lượt con có con, trang ghi chép ấy sẽ là mẫu để con ghi tiếp cho thế hệ sau.

Câu hỏi thường gặp

Có cần ghi ngày sinh âm lịch cho con không?

Không bắt buộc về mặt giấy tờ, vì hồ sơ hành chính chỉ dùng ngày dương. Nhưng nếu gia đình có nếp mừng đầy tháng, thôi nôi hay tính tuổi mụ theo âm lịch thì nên ghi ngay từ đầu để sau này khỏi tra lại và tranh luận.

Con sinh ở nước ngoài thì tính ngày âm theo giờ nào?

Âm lịch Việt Nam tính theo giờ Việt Nam, nên nhiều nhà quy giờ sinh về giờ Việt Nam rồi mới tra ngày âm. Ghi cả giờ nơi sinh và giờ Việt Nam vào sổ, kèm ghi chú cả nhà dùng ngày nào.

Con sinh vào tháng nhuận thì ghi thế nào?

Ghi rõ chữ nhuận, ví dụ ngày 12 tháng Tư nhuận. Nếu chỉ ghi tháng Tư, sau này người đọc sẽ tưởng là tháng Tư thường và tính lệch. Các năm không có tháng nhuận đó, mỗi nhà chọn mừng vào tháng tương ứng theo nếp riêng.

Ngày đầy tháng tính theo âm lịch hay dương lịch?

Nhiều gia đình tính đầy tháng tròn một tháng âm kể từ ngày sinh, có nhà tính theo dương lịch cho tiện. Hỏi ông bà theo nếp nhà, rồi tra lịch tìm đúng ngày tương ứng và cài nhắc trước vài ngày.

Con sinh cuối tháng 1 dương lịch thì thuộc năm âm nào?

Tuỳ ngày đó trước hay sau Tết Nguyên đán năm ấy. Tra lịch vạn niên hoặc ứng dụng lịch, đối chiếu hai nguồn: trước Tết thì thuộc năm âm cũ, sau Tết thì thuộc năm âm mới. Ghi rõ vào sổ của con.

Nên giữ ghi chép ngày sinh của con ở đâu?

Nên giữ ít nhất hai bản: một bản giấy trong sổ của gia đình và một bản số hoá dùng chung cho cả nhà. Gửi thêm cho ông bà hai bên, vì ông bà thường là người nhớ và nhắc các mốc của cháu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138