QuanTrong.comQuan Trọng
Tính ngày giỗ cho đúng

Hai ngày giỗ trùng hoặc sát nhau trong một nhà: gộp hay tách, tính sao

Hai ngày giỗ cùng ngày, cách nhau vài hôm, hay trùng rằm, mùng một, Tết: khi nào nhiều nhà gộp một mâm, khi nào tách, chọn ngày gộp thế nào và ghi sổ ra sao.

Two long trays of home-cooked dishes set side by side on a woven mat in a countryside living room, relatives kneeling around them with faces cropped out, warm afternoon light

Khi hai ngày giỗ trùng hoặc rất sát nhau, nhiều gia đình gộp làm một bữa cỗ để con cháu về một lần, nhất là với giỗ thường của các cụ. Giỗ đầu, giỗ hết, hoặc khi người lớn muốn giữ riêng, thì vẫn tách. Không có quy định bắt buộc, chỉ có nếp nhà.

Khi gộp, cách phổ biến là làm vào ngày giỗ của người bề trên hoặc ngày đến trước, và vẫn ghi đủ hai ngày giỗ thật vào sổ. Phần dưới đi qua từng kiểu trùng thường gặp, cách chọn ngày gộp, những gì vẫn nên làm riêng, và cách ghi lại để đời sau hiểu nhà mình đã làm thế nào.

Các kiểu trùng thường gặp và cách nhiều nhà xử lý

Bảng dưới gom các tình huống trùng giỗ. Cột cuối là những cách đang gặp phổ biến, mỗi nhà có thể khác:

Tình huốngVí dụCách thường gặp
Hai giỗ cùng một ngày âmÔng và bà mất cùng ngày ở hai năm khác nhauLàm một mâm chung, nhắc tên cả hai khi thắp hương
Hai giỗ cách nhau vài ngàyGiỗ cụ ông mùng 5, cụ bà mùng 9 cùng thángGộp cỗ vào một ngày, ngày còn lại thắp hương
Giỗ đầu sát một giỗ thườngGiỗ đầu của bố gần giỗ thường của ôngGiỗ đầu làm riêng, đúng ngày; giỗ thường làm gọn
Giỗ trùng mùng một hoặc rằmMất ngày 15 âmMâm giỗ thay cho lễ rằm, hoặc làm cả hai cùng lúc
Giỗ trùng những ngày TếtMất mùng 2 TếtLồng vào mâm cỗ Tết, có nhà làm riêng một buổi
Giỗ bên nội trùng giỗ bên ngoạiCon dâu có giỗ bố đẻ cùng ngày giỗ ông nội của chồngChia người, chia buổi, hoặc thăm một bên trước một ngày

Điểm chung của mọi cách trên: ngày giỗ thật của từng người không mất đi, chỉ có bữa cỗ được sắp xếp lại. Đó là điều cần giữ, vì một khi cả nhà quen gọi “giỗ chung ông bà ngày mùng 5”, rất dễ quên rằng bà mất ngày mùng 9.

Khi nào nhiều nhà gộp, khi nào tách

Gộp thường được chọn khi cả hai đều là giỗ thường, đã qua giỗ hết, nhất là của những người cùng đời như ông và bà, cụ ông và cụ bà. Con cháu về một lần, người ở nhà nấu một lần, họ hàng không phải đi hai chuyến trong một tuần. Với gia đình ở thành phố, gộp là cách giữ được sự đông đủ.

Tách thường được chọn khi một trong hai là giỗ đầu hoặc giỗ hết, vì đây là những dịp được làm riêng, chu đáo, đúng ngày theo tập quán phổ biến. Tách cũng hợp lý khi hai người không cùng đời, hoặc khi hai giỗ cách nhau đủ xa, chẳng hạn hơn hai tuần, gộp vào làm cả hai lệch ngày quá nhiều.

Một lý do tách ít được nói ra nhưng rất thật: người lớn trong nhà có tình cảm riêng với từng người đã mất. Bà cụ có thể muốn bữa giỗ của ông là bữa riêng của ông, dù chỉ cách giỗ cụ cố ba ngày. Khi gặp tình huống này, câu nên hỏi là “mẹ muốn làm riêng giỗ nào”, không phải “gộp cho tiện được không”.

Chọn ngày gộp: các bước cho một gia đình cụ thể

Giả định nhà bác Tư ở Cần Thơ có giỗ cụ ông ngày mùng 5 và giỗ cụ bà ngày mùng 9 tháng 10 âm, đều là giỗ thường. Con cháu ở TP Hồ Chí Minh. Cách chọn:

  1. Tra ngày dương của cả hai ngày giỗ năm nay, xem rơi vào thứ mấy.
  2. Hỏi nếp gộp: nhà theo ngày của người bề trên, ngày đến trước, hay ngày tiện cho con cháu. Giả sử nhà theo ngày đến trước, tức mùng 5.
  3. Kiểm ngày gộp có trùng việc lớn khác không.
  4. Chốt bữa cỗ vào mùng 5 hoặc cuối tuần trước mùng 5, nếu nhà đã quen dời cỗ cho giỗ thường.
  5. Giữ hương đúng ngày mùng 9: người ở nhà thắp hương cho cụ bà, có thể kèm mâm lễ nhỏ.
  6. Báo cả nhà ghi rõ “cỗ chung giỗ cụ ông và cụ bà”, kèm hai ngày giỗ thật.

Chọn ngày đến trước có lợi thế là không ai phải “làm muộn” giỗ của người kia, khớp với nếp làm sớm chứ không lùi mà nhiều nhà giữ. Chọn ngày của người bề trên thì nhấn vào thứ bậc, cũng là một cách hiểu được nhiều gia đình theo. Không có lựa chọn sai, chỉ cần cả nhà cùng một cách.

Giỗ trùng rằm, mùng một hoặc những ngày Tết

Người mất ngày rằm hoặc mùng một thì năm nào giỗ cũng trùng ngày lễ hằng tháng của gia đình. Nhiều nhà coi mâm giỗ là mâm lễ của ngày hôm đó, không làm thêm mâm rằm riêng. Có nhà bày cả hai, mâm rằm gọn với hoa quả và mâm giỗ với cỗ, trong cùng một buổi. Cả hai cách đều gặp.

Rằm lớn như rằm tháng Giêng, rằm tháng Bảy thì công việc nhiều hơn. Nếu giỗ trùng ngày này, nên phân người sớm: ai lo phần rằm, ai lo phần giỗ, ai đón khách. Ở nhà phố, có nhà làm lễ rằm buổi sáng và giỗ buổi trưa để bếp không quá tải.

Giỗ rơi vào những ngày đầu năm, chẳng hạn mùng 2 hay mùng 3 Tết, thì mâm cỗ Tết đã có sẵn và con cháu đã về đủ. Nhiều nhà lồng việc giỗ vào bữa cỗ Tết của ngày hôm đó. Một số nhà lại muốn bữa giỗ không bị lẫn vào không khí Tết, nên dành riêng một buổi trong ngày, mời thêm họ hàng gần. Hỏi người lớn trong nhà xem đời trước đã làm thế nào.

Ở cả ba trường hợp, ngày giỗ vẫn được ghi đúng vào sổ, không ghi thành “giỗ ngày rằm” chung chung.

Giỗ bên nội và bên ngoại trùng ngày

Tình huống hay gặp ở các cặp vợ chồng trẻ. Giỗ ông nội bên chồng và giỗ bố đẻ bên vợ cùng một ngày âm, hoặc cách nhau một hôm. Hai nhà có khi ở hai tỉnh khác nhau.

Chia người. Một số gia đình chia: chồng về bên nội, vợ về bên ngoại, con cái theo một bên. Cách này hợp khi hai nhà ở xa nhau.

Chia buổi. Nếu hai nhà gần nhau, có thể dự một bên buổi trưa, một bên buổi chiều. Báo trước cho cả hai nhà để không ai chờ.

Thăm một bên từ hôm trước. Nhà nào có nếp làm cỗ hôm tiên thường thì về nhà đó từ hôm trước, ngày chính giỗ về nhà còn lại.

Đừng để một bên chỉ biết sát ngày. Điều làm người lớn phật lòng thường không phải việc vắng mặt, mà là biết tin vắng mặt quá muộn. Báo cả hai nhà ngay khi tra được ngày dương đầu năm.

Khi một giỗ mới chen vào lịch giỗ cũ

Trùng giỗ thường xuất hiện bất ngờ: bố mất, và ngày mất lại chỉ cách giỗ ông nội vài hôm. Hai năm đầu, giỗ của bố là giỗ đầu và giỗ hết, theo tập quán phổ biến thường được làm riêng và đúng ngày. Giỗ ông nội lúc đó là giỗ thường, nhiều nhà làm gọn hơn trong những năm này để dồn sức cho giỗ của bố.

Từ năm thứ ba, khi giỗ của bố đã thành giỗ thường, gia đình mới cần bàn chuyện gộp hay tách lâu dài. Đây là lúc tốt để ngồi lại với mẹ và các chú bác: mẹ có muốn giỗ bố là bữa riêng không, các chú có muốn giữ giỗ ông ở nhà trưởng không, nếu hai giỗ làm ở hai nhà khác nhau thì gộp có còn hợp lý.

Một gợi ý thực tế: đừng quyết chuyện gộp ngay trong năm tang. Người trong nhà còn buồn, mọi đề xuất “cho tiện” dễ bị hiểu là xem nhẹ. Để sau giỗ hết, khi mọi người đã bình tâm, cuộc bàn bạc thường nhẹ nhàng hơn nhiều.

Những chỗ hay sai khi gộp giỗ

Chỉ nhắc tên một người. Bữa cỗ gộp nhưng khi thắp hương và khi mời khách chỉ nhắc tên người có ngày giỗ được chọn. Họ hàng nghe “giỗ cụ ông” sẽ không biết cụ bà cũng được tưởng nhớ hôm đó.

Bỏ trống ngày giỗ còn lại. Gộp cỗ không có nghĩa ngày giỗ thật của người kia không còn gì. Một nén hương đúng ngày là đủ, nhưng nên có.

Mỗi năm gộp theo một kiểu. Năm nay theo ngày đến trước, năm sau theo ngày tiện, năm sau nữa lại khác. Họ hàng không biết đường nào mà lần. Chọn một quy tắc và giữ.

Gộp hai giỗ cách nhau quá xa. Hai giỗ cách nhau ba bốn tuần mà vẫn gộp thì một trong hai bị làm quá sớm, xa ngày thật. Nhiều nhà chỉ gộp khi hai ngày nằm trong vòng một tuần đến mười ngày.

Quên báo người chỉ đến một giỗ. Có những người khách chỉ gắn với một trong hai người mất, như bạn cũ của cụ bà hay một nhánh họ bên ngoại của cụ ông. Khi gộp, nhớ mời đủ cả hai nhóm, và nói rõ hôm đó là giỗ chung để họ không bất ngờ.

Ghi sổ giỗ gộp và câu nên hỏi người lớn

Giỗ gộp dễ làm mất dấu ngày thật nếu sổ không ghi kỹ. Những dòng nên có và những câu nên hỏi:

  • Sổ: ghi riêng từng người với ngày mất âm lịch thật, không gộp làm một dòng.
  • Sổ: thêm dòng quy ước “giỗ cụ ông và cụ bà làm cỗ chung vào ngày giỗ cụ ông; ngày giỗ cụ bà thắp hương”.
  • Lịch nhắc: hai sự kiện riêng cho hai ngày thật, cộng một sự kiện cho ngày cỗ chung nếu khác.
  • Hỏi: nhà mình gộp theo ngày người bề trên hay ngày đến trước?
  • Hỏi: giỗ nào bố mẹ muốn làm riêng dù có trùng?
  • Hỏi: khi trùng rằm, mùng một hoặc Tết, đời trước làm một mâm hay hai mâm?

Cách tự kiểm: nhìn vào sổ, ai đó không biết chuyện vẫn trả lời được hai câu “bà mất ngày nào” và “năm nay ăn cỗ ngày nào”. Nếu một trong hai câu không trả lời được, sổ đang thiếu thông tin.

Khi sổ có cả bản giấy lẫn bản số, sửa cùng lúc cả hai mỗi khi quy ước gộp thay đổi.

Câu hỏi thường gặp

Hai ngày giỗ trùng nhau thì có được làm chung một mâm không?

Nhiều gia đình làm chung một mâm cho hai giỗ trùng ngày hoặc sát nhau, nhất là với giỗ thường của những người cùng đời. Giỗ đầu, giỗ hết thường được làm riêng. Đây là nếp nhà, nên hỏi ý người lớn.

Gộp giỗ thì làm vào ngày của ai?

Cách thường gặp là làm vào ngày của người bề trên hoặc ngày đến trước, để không ai phải làm muộn giỗ. Ngày còn lại người ở nhà vẫn thắp hương. Cả nhà chọn một cách và ghi vào sổ.

Giỗ trùng ngày rằm thì có phải làm hai mâm không?

Không bắt buộc. Nhiều nhà coi mâm giỗ là mâm lễ của ngày rằm, có nhà bày thêm mâm rằm gọn với hoa quả. Hỏi người lớn xem đời trước đã làm thế nào để giữ nếp.

Giỗ bên nội và bên ngoại trùng ngày thì vợ chồng nên về bên nào?

Mỗi gia đình một cách: chia người mỗi bên một người, chia buổi nếu hai nhà gần, hoặc về một bên từ hôm tiên thường. Điều quan trọng là báo cả hai nhà sớm ngay từ đầu năm.

Đã gộp giỗ nhiều năm thì sổ ngày giỗ nên ghi thế nào?

Sổ vẫn ghi riêng ngày mất âm lịch thật của từng người, kèm một dòng quy ước về ngày làm cỗ chung. Như vậy đời sau biết ngày thật, và có thể tách lại nếu muốn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138