Nhóm chat gia đình là cách nhắc ngày giỗ đến được với nhiều người nhất, kể cả ông bà không dùng lịch, miễn là có một người cố định nhận việc nhắn, nhắn theo mốc rõ ràng và mỗi tin đủ ngày âm, ngày dương, nơi làm, giờ tụ họp. Tin nhắn càng gọn, càng ít phải hỏi lại thì càng hiệu quả.
Lịch trên điện thoại nhắc từng người, còn nhóm chat nhắc cả nhà cùng lúc và mở ra chỗ để bàn: ai về, ai lo gì, năm nay làm mấy mâm. Phần dưới bàn cách phân vai người nhắn, lịch nhắn theo mốc, nội dung một tin nhắc tốt, các tính năng của ứng dụng chat nên dùng, và vài điều tế nhị khi nhắn vào nhóm họ hàng đông người.
Vì sao nhiều nhà nhắc giỗ qua nhóm chat hơn là qua lịch
Ở nhiều gia đình, ông bà và bố mẹ ngoài sáu mươi dùng điện thoại chủ yếu để gọi và nhắn tin, rất ít khi mở ứng dụng lịch. Con cháu cài lịch đẹp đến mấy, người lớn vẫn không thấy. Trong khi đó, nhóm chat gia đình thì gần như ai cũng mở hằng ngày, để xem ảnh cháu, nghe tin ốm đau, hỏi han nhau.
Nhóm chat còn có thứ lịch không có: cuộc trò chuyện. Một tin "Giỗ bà nội còn một tuần, năm nay làm ở nhà bác cả" thường kéo theo vài câu trả lời: người báo về được, người hỏi có cần mang gì, người nhờ ai đón ở bến xe. Chính những câu trả lời đó giúp người chủ trì biết năm nay có bao nhiêu người, cần chuẩn bị bao nhiêu.
Điểm yếu của nhóm chat là phụ thuộc vào người nhắn. Nếu người đó bận, ốm hoặc quên, cả nhà không ai biết. Vì vậy cách bền nhất là ghép hai thứ: một người giữ lịch có lời nhắc trên điện thoại, và lời nhắc đó chính là tín hiệu để người ấy nhắn lên nhóm. Máy nhắc một người, một người nhắc cả nhà.
Lịch nhắn theo mốc cho một ngày giỗ
Bảng dưới là gợi ý cho giỗ thường hằng năm. Giỗ lớn hơn thì thêm mốc sớm hơn, giỗ gọn trong nhà nhỏ thì bớt.
| Mốc | Nội dung tin | Ai nhắn |
|---|---|---|
| Khoảng hai tuần trước | Báo ngày giỗ năm nay rơi vào ngày dương nào, thứ mấy, làm ở đâu; mời mọi người báo lại ai về được | Người giữ lịch |
| Khoảng một tuần trước | Chốt danh sách người về, phân việc cụ thể: ai đi chợ, ai nấu, ai đón ông bà | Người chủ trì hoặc người được nhờ |
| Ba ngày trước | Nhắc lại việc đã nhận, hỏi ai còn vướng gì | Người giữ lịch |
| Chiều hôm trước | Giờ tụ họp, nhắc người ở xa xuất phát, ai mang gì | Người ở nhà làm giỗ |
| Sau giỗ một hai ngày | Cảm ơn mọi người, gửi vài tấm ảnh, ghi lại điều cần nhớ cho năm sau | Bất kỳ ai, thường là người chủ trì |
Mốc sau giỗ hay bị bỏ qua nhưng lại đáng giữ. Một tin như "Năm nay đông hơn dự tính, năm sau nên làm thêm một mâm" là thông tin vàng cho người lo giỗ năm sau. Người giữ lịch nên chép những điều ấy vào ghi chú của sự kiện ngày giỗ trên lịch.
Một tin nhắc đủ ý gồm những gì
Tin nhắc tốt là tin người đọc không phải hỏi lại câu nào. So với "Sắp giỗ ông rồi nhé", một tin đủ ý cần có:
- Ai: giỗ ông nội, giỗ bà ngoại, ghi rõ vai vế theo cách cả nhóm cùng hiểu. Trong nhóm họ lớn, ghi thêm tên để khỏi nhầm.
- Ngày âm và ngày dương: "17 tháng 3 âm, năm nay rơi vào thứ Bảy ngày…". Ngày dương bạn tra lịch rồi điền, đối chiếu hai nguồn trước khi gửi.
- Nhà làm vào chiều hôm trước hay đúng ngày: nói rõ giờ tụ họp, ví dụ "chiều thứ Sáu cả nhà có mặt trước năm giờ".
- Nơi làm: nhà ai, nếu năm nay đổi chỗ thì nói rõ là đổi.
- Việc người đọc cần làm: báo lại có về không, nhận việc gì, mang gì.
- Người liên hệ: hỏi gì thì hỏi ai, nhất là với khách ít khi về.
Tin có sáu ý này thường chỉ ba bốn dòng. Bạn có thể soạn một lần, lưu vào ghi chú của sự kiện ngày giỗ trên lịch, năm sau chỉ sửa ngày dương và nơi làm rồi gửi lại.
Dùng các tính năng của ứng dụng chat cho việc nhắc
Phần lớn ứng dụng chat phổ biến có vài tính năng hợp với việc nhắc ngày giỗ. Tên gọi khác nhau, bạn kiểm trong ứng dụng nhà mình đang dùng:
- Ghim tin: sau khi gửi tin báo ngày giỗ, ghim nó lên đầu nhóm. Ai vào nhóm cũng thấy ngay, khỏi phải kéo tìm giữa hàng trăm tin ảnh và chuyện trò. Bỏ ghim sau khi giỗ xong.
- Nhắc hẹn hoặc tạo sự kiện trong nhóm: một số ứng dụng cho tạo lời nhắc trong nhóm, đến giờ tự báo cho mọi thành viên. Lưu ý nhiều ứng dụng chỉ lặp theo dương lịch, nên tạo từng năm, không chọn lặp.
- Bình chọn: tạo một cuộc bình chọn "Ai về được giỗ bà" với các lựa chọn về được, không về được, chưa chắc. Người lớn tuổi bấm một nút dễ hơn gõ chữ.
- Gắn tên: nếu có việc giao riêng cho ai, nhắc tên người đó trong tin để máy họ báo riêng.
- Ghi chú hoặc album của nhóm: lưu danh sách ngày giỗ cả năm làm một ghi chú trong nhóm, để ai cần cũng tự tra được.
Đừng bật hết mọi tính năng cùng lúc. Với nhóm có người lớn tuổi, ghim tin và bình chọn là đủ, thêm nhiều thứ dễ làm cụ bối rối.
Một vòng nhắc giỗ trong nhóm của một nhà sống ở ba nơi
Giả định nhà bà Thu có ba người con: con trai cả ở Cần Thơ ở cùng bà, con gái ở TP Hồ Chí Minh, con trai út ở Hà Nội. Giỗ ông làm ở Cần Thơ, theo nếp miền Tây nhà bà cúng vào chiều hôm trước, mời cả xóm và họ hàng bên ngoại.
Con dâu cả nhận việc nhắn vì ở gần bà và hay dùng điện thoại. Hai tuần trước, lịch trên máy chị báo, chị nhắn nhóm: ngày âm, ngày dương, thứ mấy, cúng chiều hôm trước lúc mấy giờ, và tạo bình chọn ai về được. Bà Thu bấm "về được" cho vui, cả nhóm cười, không khí nhẹ hẳn. Con gái báo về được, con út báo không về vì vướng công tác, xin góp phần lo lễ và gọi video lúc cúng.
Một tuần trước, anh cả nhắn chia việc: chị gái về sớm một ngày phụ nấu, con dâu lo đi chợ, anh lo bàn ghế và mời xóm. Chiều hôm trước, chị dâu nhắn giờ, ghim tin. Sau giỗ, chị gửi ảnh mâm cỗ và ghi một dòng "năm nay thiếu ghế, năm sau mượn thêm", rồi chép dòng đó vào ghi chú sự kiện trên lịch.
Cả vòng chỉ có năm tin chính, không ai phải gọi hỏi lại, và người không về được vẫn có phần trong ngày giỗ.
Tự kiểm: cách nhắc qua nhóm của nhà bạn có hiệu quả không
Sau mỗi mùa giỗ, người nhắn nên tự hỏi vài câu. Câu trả lời cho biết cần đổi gì cho năm sau:
- Có ai hỏi lại ngày, giờ hay nơi làm không? Nếu có, tin báo đang thiếu ý.
- Có ai bảo "không thấy tin" không? Nếu có, tin đã bị trôi hoặc nhắn sai nhóm, lần sau ghim tin.
- Người lớn tuổi có trả lời hoặc bấm bình chọn không? Nếu không, thêm tin thoại hoặc gọi điện.
- Có việc gì đến sát ngày mới lộ ra là chưa ai nhận? Nếu có, mốc phân việc cần sớm hơn.
- Người nhắn có thấy quá tải không? Nếu có, đến lúc luân phiên hoặc thêm người dự phòng.
- Sau giỗ có ai ghi lại điều cần nhớ cho năm sau không? Nếu không, giao hẳn việc này cho một người, ghi vào ghi chú sự kiện trên lịch để năm sau mở ra là thấy.
Năm câu này mất vài phút, nhưng giúp cách nhắc của nhà bạn tốt dần qua từng năm thay vì lặp lại cùng một chỗ hụt.
Những chỗ hay làm tin nhắc mất tác dụng
Nhắn vào nhóm quá đông. Nhóm họ hàng hàng trăm người ngày nào cũng có tin chúc mừng, tin chia sẻ. Tin giỗ trôi mất sau vài giờ. Giỗ trong nhà thì nhắn ở nhóm gia đình nhỏ, chỉ báo nhóm họ lớn khi thật sự mời cả họ.
Nhắn ngày nào cũng giống nhau. Một tin lặp lại mỗi ngày trong tuần trước giỗ khiến người ta bỏ đọc. Mỗi mốc nên có nội dung mới: lần đầu báo ngày, lần sau chốt người, lần cuối báo giờ.
Giọng trách móc. Câu như "Năm ngoái có đứa không về" làm nhóm chùng xuống, và người đó càng ngại lên tiếng. Nhắc nhẹ, mời mọi người, để chỗ cho người không về được nói lý do.
Chỉ ghi ngày âm. Người trẻ ở thành phố đọc "17 tháng 3" thường không biết là ngày dương nào. Ghi cả ngày dương, thứ trong tuần, để họ xin nghỉ được ngay.
Không ai nhận việc nhắn. Ai cũng nghĩ người khác sẽ nhắn, cuối cùng không ai nhắn. Chỉ định rõ một người, có một người dự phòng.
Phân vai người nhắn và giữ không khí nhẹ nhàng
Người nhắn hợp nhất thường là người vừa rành điện thoại vừa hay liên lạc với cả nhà, không nhất thiết là con trưởng. Có nhà giao cho con dâu, có nhà giao cho đứa cháu lớn. Điều quan trọng là người đó được cả nhà đồng ý, để khi nhắn không ai thấy bị "ra lệnh". Nếu người chủ trì là bố mẹ, người nhắn nên hỏi ý bố mẹ trước khi báo lên nhóm.
Với nhà đông anh chị em, có thể luân phiên theo năm hoặc theo từng ngày giỗ: giỗ ông nội anh cả nhắn, giỗ bà ngoại chị hai nhắn. Cách này chia đều việc, nhưng cần ghi rõ phân vai ở chỗ ai cũng thấy, chẳng hạn trong ghi chú của nhóm hoặc trong lịch chung.
Về không khí, nhóm chat gia đình là nơi người ở xa cảm thấy mình vẫn có phần. Một tấm ảnh mâm cỗ, vài dòng kể ông bà khoẻ, lời hỏi thăm người không về được, đều làm cho chuyện giỗ chạp gần lại. Nhắc giỗ không chỉ là báo ngày, mà còn là giữ sợi dây giữa những người sống xa nhau.
Câu hỏi thường gặp
Nên nhắc ngày giỗ ở nhóm gia đình nhỏ hay nhóm họ hàng lớn?
Giỗ trong nhà thì nhắc ở nhóm gia đình nhỏ, nơi tin không bị trôi. Chỉ báo ở nhóm họ hàng lớn khi gia đình thật sự mời cả họ, và nên gửi một tin đủ ý rồi ghim lên, tránh nhắn nhiều lần.
Ai nên là người nhắn ngày giỗ trong nhóm chat?
Người rành điện thoại, hay liên lạc với mọi người và được cả nhà đồng ý, có thể là con trưởng, con dâu hoặc cháu lớn. Nên có thêm một người dự phòng để khi người chính bận vẫn có người nhắn.
Tin báo ngày giỗ nên ghi ngày âm hay ngày dương?
Nên ghi cả hai, kèm thứ trong tuần. Người lớn quen ngày âm, người trẻ cần ngày dương để xin nghỉ, đặt vé. Ngày dương bạn tra lịch vạn niên hoặc ứng dụng lịch, đối chiếu hai nguồn trước khi gửi.
Ứng dụng chat có tính năng nhắc hẹn lặp hằng năm thì có dùng cho ngày giỗ được không?
Được nhưng cẩn thận. Nhiều tính năng nhắc hẹn trong ứng dụng chat chỉ lặp theo dương lịch, năm sau sẽ lệch. Nên tạo lời nhắc riêng cho từng năm, hoặc để lịch trên điện thoại của người giữ lịch nhắc rồi người đó nhắn lên nhóm.
Ông bà không biết đọc tin nhắn dài thì nhắc thế nào?
Gửi tin thoại ngắn, nói rõ ngày, nơi và giờ, hoặc gọi điện trực tiếp. Với người lớn tuổi, một cuộc gọi của con cháu thường có tác dụng hơn mọi tin nhắn, và cũng là dịp hỏi ý cụ về việc làm giỗ.
Có nên nhắc người không về được giỗ năm trước không?
Cứ mời như mọi người, không cần nhắc lại chuyện năm trước. Một lời mời nhẹ nhàng và chỗ để họ báo lý do nếu không về được giúp giữ không khí trong nhóm, và người đó dễ quay lại hơn.