QuanTrong.comQuan Trọng
Phong tục ngày giỗ, lễ tết theo vùng miền

Vợ chồng khác miền theo nếp giỗ, Tết của bên nào: cách thống nhất mà không mất lòng

Vợ người Bắc, chồng người Nam hay ngược lại: giỗ, Tết, mâm cỗ, về quê nào và dạy con theo nếp nào. Cách nhiều gia đình thống nhất để hai bên nội ngoại đều vui.

A young Vietnamese couple sitting cross-legged on the floor of a city apartment, sorting two piles of dried goods and gift boxes, viewed from above, warm lamp light

Cách nhiều gia đình hai miền chọn là: giỗ của ai thì làm theo nếp quê của người ấy, Tết thì luân phiên về hai quê hoặc chia đôi kỳ nghỉ, còn trong nhà riêng của hai vợ chồng thì tự chọn một nếp gọn, giữ những điểm cả hai bên cùng coi trọng. Không có quy tắc chung buộc vợ phải theo hết nếp nhà chồng; điều quyết định là hai vợ chồng thống nhất với nhau trước rồi mới thưa với bố mẹ.

Vợ chồng khác miền ngày càng nhiều, nhất là ở Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, nơi người các vùng sống và làm việc cạnh nhau. Phần lớn va chạm không đến từ việc lớn, mà từ những chi tiết như đãi khách hôm nào, nấu món gì, Tết về đâu. Bài này liệt kê các điểm hay vênh, cách nhiều nhà xử lý, kèm một ví dụ cụ thể và những câu nên nói với bố mẹ hai bên.

Nguyên tắc chung: giỗ ai theo nếp của người ấy

Nguyên tắc này dễ được cả hai bên chấp nhận vì nó xuất phát từ người được giỗ: ông bà nội người Ninh Bình thì làm theo nếp Ninh Bình, ông bà ngoại người Vĩnh Long thì theo nếp Vĩnh Long. Người con dâu, con rể khác miền đóng vai người học việc và phụ việc trong giỗ bên kia, còn trong giỗ bên mình thì làm chủ.

Khi giỗ được làm ngay tại nhà riêng của hai vợ chồng, chẳng hạn bố mẹ một bên đã mất và vợ chồng là người thờ, thì nếp có thể pha. Phần lễ như ngày cúng, món người mất thích, người đứng cúng nên giữ theo quê người được giỗ. Phần mời khách, giờ giấc, món đãi thì theo điều kiện nhà mình và thói quen của khách đến.

Nguyên tắc này không cần nói thành lời cầu kỳ. Chỉ cần hai vợ chồng đồng ý với nhau, rồi khi bố mẹ hỏi "sao giỗ bà ngoại không làm như bên nội", bạn có câu trả lời nhẹ nhàng: "Dạ, giỗ ai thì con làm theo quê người ấy cho ông bà vui". Ít người lớn phản đối một lý do như vậy. Nếu có, hãy lắng nghe điều người lớn lo, vì thường đó là một món, một việc cụ thể dễ chiều theo.

Những điểm hay vênh và cách nhiều nhà thống nhất

Bảng dưới gom các chỗ vợ chồng khác miền hay phải bàn, kèm cách xử lý được nhiều gia đình dùng. Đây là gợi ý, không phải đáp án duy nhất.

Điểm hay vênhVí dụCách nhiều nhà thống nhất
Ngày đãi kháchbên nội đãi đúng ngày giỗ, bên ngoại đãi chiều tiên thườngtheo nếp quê người được giỗ, báo khách cho rõ
Món trên mâmcanh măng, giò lụa hay thịt kho, chả giòmâm cúng theo quê người được giỗ, mâm khách pha cả hai
Quy mô mờimột bên mời họ gần, một bên mời cả xómmỗi giỗ một quy mô, không so sánh hai bên
Tết về đâucả hai bên đều mong con vềluân phiên năm, hoặc chia đôi kỳ nghỉ
Cách gọi họ hàngchị gái bố là bác hay côgọi theo cách của bên ấy, dạy con cả hai
Ai đứng cúngcon trai trưởng hay người giữ nhà thờtheo nếp bên có giỗ

Khi bàn những điểm này, nên bàn lúc bình thường chứ đừng bàn sát ngày giỗ, Tết. Bàn trước một lần, ghi lại, năm sau chỉ cần nhắc nhau là đủ.

Chỗ hay sai là mỗi người tự thoả thuận với bố mẹ mình rồi mới báo cho người kia. Khi hai lời hứa với hai bên vênh nhau, người kẹt giữa là chính hai vợ chồng. Thứ tự đúng là vợ chồng thống nhất trước, rồi mỗi người thưa với bố mẹ mình bằng cùng một nội dung.

Một ví dụ: nhà anh Quân và chị Thảo ở TP Hồ Chí Minh

Anh Quân quê Hưng Yên, chị Thảo quê Vĩnh Long, hai người sống ở TP Hồ Chí Minh với hai con nhỏ. Mỗi năm nhà có bốn ngày giỗ phải nhớ: giỗ ông nội và bà nội ở Hưng Yên, giỗ ông ngoại ở Vĩnh Long, và giỗ bà ngoại do chính chị Thảo thờ ở nhà riêng vì chị là con gái út, các anh đều đi xa.

Hai vợ chồng thống nhất: giỗ ông bà nội, anh Quân về một mình hoặc cả nhà về nếu trùng kỳ nghỉ, chị Thảo gửi phần góp cho chị dâu cả ngoài Bắc trước một tuần. Giỗ ông ngoại, cả nhà về Vĩnh Long chiều tiên thường như nếp bên ngoại. Giỗ bà ngoại làm ở nhà, chị Thảo nấu theo món quê, anh Quân lo đón khách, mời thêm hai gia đình bạn thân của bà khi xưa.

Tết thì năm chẵn về Hưng Yên, năm lẻ về Vĩnh Long, năm không về được bên nào thì đón ông bà bên ấy vào chơi sau Tết. Cả bốn ngày giỗ được ghi vào lịch chung trên điện thoại của hai vợ chồng, đặt nhắc trước hai tuần, ngày dương được kiểm lại mỗi đầu năm bằng lịch vạn niên.

Tết về quê nội hay quê ngoại: cách xếp nhiều nhà dùng

Tết là chỗ dễ căng nhất vì cả hai bên đều mong con cháu về đúng những ngày đầu năm. Các bước sau giúp hai vợ chồng chốt sớm và nói cho êm:

  1. Bàn với nhau từ khoảng tháng Mười âm lịch, trước khi giá vé tàu xe tăng và trước khi bố mẹ hỏi.
  2. Chọn một trong ba cách: luân phiên mỗi năm một quê, chia đôi kỳ nghỉ, hoặc ăn Tết ở nhà riêng rồi về thăm hai quê sau.
  3. Nếu chia đôi kỳ nghỉ, tính cả đường đi: hai quê cách nhau hơn một nghìn cây số thì một bên chỉ còn vài ngày.
  4. Báo cả hai bên cùng lúc, cùng một nội dung, để không bên nào nghe từ người khác.
  5. Bên không về được trong năm thì gọi điện đêm giao thừa hoặc sáng mùng Một, gửi quà Tết sớm, hẹn ngày về thăm cụ thể.
  6. Giữ đúng hẹn năm sau. Luân phiên mà năm nào cũng có lý do lệch về một bên thì bên kia sẽ thấy.

Một lưu ý: với bố mẹ đã cao tuổi hoặc đang ốm, nhiều gia đình ưu tiên về bên ấy dù không đến lượt. Nói rõ lý do với bên còn lại, phần lớn người lớn đều thông cảm.

Khi vợ chồng lập bàn thờ ở nhà riêng

Đến một lúc, nhiều cặp vợ chồng khác miền trở thành người thờ cúng: bố mẹ một bên mất mà anh chị em ở xa, hoặc ông bà muốn con cháu ở thành phố có chỗ thắp hương. Lúc ấy câu hỏi không còn là theo nếp bên nào trong giỗ của người khác, mà là nhà mình sẽ giữ nếp gì cho cả năm: rằm, mùng một, Tết, các ngày giỗ.

Cách nhiều nhà làm là giữ phần chung giống nhau ở cả ba miền, như thắp hương ngày rằm, mùng một, cúng rước ông bà ngày Tết; còn phần khác nhau thì theo người được thờ. Thờ bố chồng người Bắc thì ngày giỗ bố làm theo nếp Bắc, thờ mẹ vợ người Nam thì ngày giỗ mẹ làm theo nếp Nam, dù cùng một bàn thờ.

Việc thờ cả hai bên nội ngoại trong một nhà có nơi quen, có nơi chưa quen. Nếu định làm, hai vợ chồng nên thưa với người lớn hai bên trước, hỏi xem họ có mong muốn gì về cách đặt, cách cúng. Câu hỏi đặt sớm giúp tránh cảnh bàn thờ đã lập xong mới có người không đồng ý. Chuyện chọn bàn thờ, đồ thờ là việc riêng, nên hỏi người hiểu nếp của nhà mình.

Dạy con biết cả hai nếp

Cho con đi giỗ cả hai bên. Trẻ được về quê nội, quê ngoại vào dịp giỗ sẽ thấy hai cách làm khác nhau mà không cần giải thích nhiều. Đó là bài học tự nhiên nhất.

Dạy cách gọi theo từng bên. Con gọi chị gái của bố là bác khi về nội ở miền Bắc, gọi chị gái của mẹ là dì Hai khi về ngoại ở miền Nam. Trẻ con học nhanh hơn người lớn nghĩ.

Kể chuyện người được giỗ. Trước mỗi ngày giỗ, kể cho con nghe ông bà là ai, quê ở đâu, thích gì. Con nhớ người thì sẽ nhớ ngày.

Không chê nếp bên nào trước mặt con. Một câu "bên ngoại làm rườm rà" hay "bên nội ăn nhạt" nghe vui nhưng trẻ sẽ nhớ và nói lại. Nói về khác biệt bằng giọng tò mò, không phải giọng phán xét.

Cho con nếm món của cả hai quê. Một năm có canh măng của bà nội và thịt kho của bà ngoại trên cùng bàn ăn là cách để con biết mình có hai quê. Hỏi con thích món nào, rồi kể món ấy từ đâu ra.

Cho con góp một việc nhỏ. Bày trái cây, rót nước, chào khách. Trẻ có việc thì thấy mình là người trong nhà chứ không phải khách.

Những câu nên nói với bố mẹ hai bên

Lời nói quyết định phần lớn việc một thoả thuận có được đón nhận hay không. Vài câu đã giúp nhiều gia đình giữ hoà khí:

  • "Dạ, giỗ ông bà bên nào thì con làm theo nếp bên ấy cho đúng ý ông bà."
  • "Năm nay chúng con ăn Tết ngoài này, sang mùng Bốn cả nhà về trong kia ạ."
  • "Món này mẹ dạy con làm được không ạ, để năm sau con nấu giỗ cho mẹ đỡ việc."
  • "Con chưa quen nếp nhà mình, mẹ chỉ con làm phần nào trước ạ."
  • "Nhà con ở chung cư chật, con làm gọn mấy mâm thôi, mời họ gần, mẹ thấy có được không ạ?"

Điểm chung của các câu trên: hỏi ý người lớn trước khi tự quyết, nêu lý do cụ thể, và luôn có lời hứa cho lần sau. Người lớn ít khi phản đối một thay đổi khi được hỏi ý, nhưng dễ phật lòng khi chỉ được báo sau.

Nếu hai bên bố mẹ chưa từng gặp nhau nhiều vì ở xa, dịp giỗ đầu, Tết là cơ hội để mời thông gia ghé thăm. Hai bên hiểu nếp của nhau thì con cái cũng bớt phải đứng giữa giải thích.

Câu hỏi thường gặp

Con dâu người Nam có phải theo hết nếp giỗ của nhà chồng người Bắc không?

Không bắt buộc theo hết. Trong giỗ bên nội, con dâu làm theo nếp nhà chồng để tôn trọng người được giỗ; còn giỗ bên ngoại hoặc giỗ do vợ chồng tự lo thì có thể giữ nếp của mình hoặc pha cả hai.

Tết nên về quê nội hay quê ngoại?

Nhiều gia đình luân phiên mỗi năm một bên hoặc chia đôi kỳ nghỉ. Quan trọng là hai vợ chồng thống nhất trước, báo cả hai bên cùng lúc và giữ đúng lời hẹn năm sau.

Nhà riêng của vợ chồng nên làm giỗ theo nếp nào?

Phần lễ nên theo quê người được giỗ, như ngày cúng và món người ấy thích. Phần đãi khách thì tuỳ điều kiện nhà mình và thói quen của khách đến, không cần giữ cứng một nếp.

Bố mẹ chồng chê mâm cỗ con dâu nấu kiểu miền khác thì sao?

Hỏi lại mẹ chồng món nào cần giữ theo nếp nhà và xin học cách nấu. Món quê mình để ở mâm mời khách, mâm cúng nấu theo nếp nhà chồng là cách giữ hoà khí.

Có nên dạy con cả hai cách gọi họ hàng không?

Nên. Trẻ học rất nhanh, gọi đúng theo từng bên khi về quê nội, quê ngoại sẽ được ông bà, họ hàng quý. Bố mẹ chỉ cần nhắc trước mỗi lần về.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138