Đám cưới vàng là cách gọi dịp ông bà tròn năm mươi năm chung sống, tính từ ngày cưới; con cháu thường lo một buổi lớn hơn năm thường, nhưng vẫn phải vừa sức khoẻ của hai người đã ngoài bảy mươi. Phần khó không nằm ở mâm cỗ mà ở việc tính đúng năm, gom đủ ba thế hệ về một chỗ và giữ để ông bà là người được nghỉ chứ không phải người tiếp khách.
Phần dưới giải thích các mốc tròn năm thường được nhắc, cách tính năm thứ năm mươi khi giấy tờ không khớp, quy mô nên chọn, việc của từng thế hệ, lịch chuẩn bị trước hai tháng và vài điều nên tránh khi ông bà đã yếu.
Các mốc kỷ niệm ngày cưới tròn năm hay được nhắc
Tên gọi các mốc ngày cưới là cách nói du nhập, phổ biến dần ở thành phố. Ở nhiều nhà, người ta chỉ nói đơn giản "bố mẹ cưới nhau được bốn mươi năm rồi".
| Số năm | Tên gọi thường gặp | Cách nhiều nhà làm |
|---|---|---|
| 10 năm | Đám cưới thiếc | Hai vợ chồng tự đi ăn, con còn nhỏ |
| 25 năm | Đám cưới bạc | Con cái đã lớn, bữa cơm gia đình có chụp ảnh |
| 30 năm | Đám cưới ngọc trai | Bữa cơm gọn, đôi khi kết hợp với mừng thọ |
| 40 năm | Đám cưới hồng ngọc | Con cháu về đủ, có thể mời anh chị em ruột |
| 50 năm | Đám cưới vàng | Buổi lớn nhất, đủ ba thế hệ, có họ hàng thân |
| 60 năm | Đám cưới kim cương | Hiếm, thường làm nhỏ vì sức khoẻ ông bà |
Tên các mốc khác nhau giữa tài liệu này với tài liệu khác, nên không cần bám sát. Điều đáng giữ là ý: năm tròn hai mươi lăm và năm tròn năm mươi được nhiều gia đình coi là dịp đáng làm hơn cả. Một số nhà gộp đám cưới vàng với dịp mừng thọ của ông hoặc bà khi hai mốc gần nhau, để con cháu khỏi phải về hai lần trong năm.
Tính đúng năm thứ năm mươi khi giấy tờ không khớp
Thế hệ ông bà bây giờ phần nhiều cưới vào những năm bảy mươi, có người cưới thời chiến, có người cưới trước rồi mới đăng ký sau nhiều năm. Vì vậy ngày trên giấy đăng ký kết hôn có khi không phải ngày cưới thật. Gia đình nên thống nhất lấy mốc nào trước khi lên kế hoạch, kẻo con cháu lo xong mới phát hiện còn thiếu một năm.
Thứ tự đối chiếu nên là: lời ông bà kể, ảnh cưới có ghi năm phía sau, thiệp cưới cũ nếu còn, giấy đăng ký kết hôn, rồi lời kể của anh chị em ruột ông bà. Khi các nguồn lệch nhau, phần lớn nhà lấy theo ngày làm lễ cưới mà ông bà nhớ, vì đó là ngày hai người coi là bắt đầu.
Nếu ông bà chỉ nhớ ngày âm, chẳng hạn "cưới mùng tám tháng Chạp", thì năm thứ năm mươi rơi vào ngày dương nào phải tra lịch vạn niên hoặc ứng dụng lịch trên điện thoại, đối chiếu hai nguồn cho chắc. Không nên tự đếm tay, vì ngày âm mỗi năm rơi vào ngày dương khác nhau. Cũng nên nhớ ngày cưới tháng Chạp tức là năm âm có thể khác năm dương, khi tính năm tròn cần cẩn thận. Chốt xong mốc nào, ghi luôn vào ghi chú chung của gia đình để các năm sau không phải tra lại.
Chọn quy mô vừa sức ông bà
Sức khoẻ quyết định trước tiên. Ông bà còn đi lại được, ăn được, thì có thể làm buổi trưa với ba bốn mâm. Nếu một người đã yếu, buổi kỷ niệm nên làm tại nhà, ngắn, ít người, để người yếu nằm nghỉ được bất cứ lúc nào.
Khách mời theo vòng tròn. Vòng trong là con, dâu, rể, cháu, chắt. Vòng giữa là anh chị em ruột của ông bà và vợ chồng họ. Vòng ngoài là bạn cũ, hàng xóm lâu năm. Phần lớn nhà dừng ở vòng giữa, vòng ngoài chỉ mời vài người ông bà muốn gặp.
Giờ trưa thường hợp hơn giờ tối. Người già tỉnh táo hơn vào buổi sáng và đầu giờ trưa; họ hàng ở quê cũng tiện về trong ngày. Buổi tối dễ kéo dài và làm ông bà mất ngủ.
Một phần nghi thức ngắn là đủ. Con cháu xếp hàng chào ông bà theo thứ bậc, chụp một tấm ảnh đủ ba thế hệ, rồi ăn. Không cần người dẫn chương trình, không cần sân khấu. Lời chúc mừng ngắn do người con cả nói thay cả nhà.
Có chỗ yên cho ông bà nghỉ. Một phòng riêng có ghế tựa, nước uống, thuốc thường dùng. Ai muốn nói chuyện riêng với ông bà thì vào phòng đó, ông bà không phải ra tiếp từng tốp.
Việc của từng thế hệ trong nhà
Đám cưới vàng là dịp hiếm hoi cả ba, bốn thế hệ cùng làm một việc. Chia việc theo thế hệ giúp ai cũng có phần và không ai bị quá tải.
- Các con: chốt ngày, mời họ hàng, lo mâm cỗ, chia chi phí, đón đưa ông bà. Người con cả hoặc người ông bà tin nhất nói vài lời thay cả nhà.
- Dâu và rể: phụ bếp, tiếp khách bên ngoài để các con ruột ngồi với ông bà nhiều hơn.
- Các cháu đã lớn: gom và chọn ảnh cũ, làm một cuốn album hoặc một đoạn trình chiếu ngắn, chụp ảnh trong ngày, ghi âm lời ông bà kể.
- Các cháu nhỏ, chắt: vẽ tranh, làm thiệp tay, mặc áo dài nhỏ chụp ảnh cùng cụ. Một tấm ảnh bốn thế hệ thường là thứ được treo trong nhà nhiều năm sau.
- Người chăm ông bà hằng ngày: theo sát sức khoẻ trong ngày, nhắc giờ uống thuốc, ra hiệu cho cả nhà khi ông bà mệt.
Ở một gia đình giả định có ông bà sống ở Huế, ba người con ở Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh và nước ngoài, việc ghi âm lời ông bà kể được giao cho đứa cháu học đại học. Bản ghi âm ấy sau này được cả nhà nghe lại nhiều lần hơn bất cứ món quà nào trong ngày.
Lịch chuẩn bị trước hai tháng
Vì có người ở xa và có họ hàng lớn tuổi, đám cưới vàng nên lên lịch sớm hơn kỷ niệm thường.
- Trước hai tháng: các con họp qua điện thoại, chốt ngày, quy mô, nơi làm và người làm đầu mối. Hỏi ý ông bà về danh sách người muốn gặp.
- Trước sáu tuần: người ở xa đặt vé, các cháu bắt đầu gom ảnh, nhờ họ hàng gửi ảnh cũ có ông bà.
- Trước một tháng: báo cho họ hàng vòng giữa, hỏi ai về được để tính số mâm và chỗ ngủ.
- Trước hai tuần: chốt thực đơn theo khẩu vị người già, mềm, ít cay, ít mặn; chốt áo cho ông bà nếu muốn mặc áo dài.
- Trước một tuần: in ảnh, hoàn thiện album, kiểm tra loa và màn hình nếu trình chiếu, xếp chỗ ngồi.
- Trước một ngày: dọn nhà, chuẩn bị phòng nghỉ, gọi xác nhận từng nhà, nhắc ông bà ngủ sớm.
Nếu đến gần ngày mà một trong hai người ốm, đừng ngại thu nhỏ hoặc dời. Họ hàng đều hiểu, và một buổi nhỏ khi ông bà khoẻ đáng giá hơn một buổi đúng ngày mà người được mừng phải gắng gượng.
Chia chi phí trong một gia đình đông con
Đám cưới vàng thường tốn hơn kỷ niệm năm thường vì có họ hàng, có người về từ xa, có in ảnh và làm album. Chuyện tiền nong nếu không nói rõ từ đầu rất dễ thành chuyện khó nói về sau, nhất là khi các anh chị em có điều kiện khác nhau. Vì vậy trong buổi họp đầu tiên, nên dành riêng một phần để bàn việc này, thay vì để ai tự bỏ ra rồi im lặng.
Có ba cách phổ biến. Cách thứ nhất là chia đều cho từng nhà con. Cách thứ hai là chia theo khả năng, người khá giả nhận phần lớn hơn và không ai so đo. Cách thứ ba là góp công thay góp tiền: người ở gần lo toàn bộ phần nấu nướng, đón đưa, dọn dẹp, còn người ở xa nhận phần tiền nhiều hơn. Cách nào cũng được, miễn mọi người đồng ý và có một người giữ sổ chi.
Người giữ sổ nên ghi các khoản chính và báo lại trong nhóm sau buổi, ngắn gọn, không cần chi tiết từng đồng. Phần tiền mừng của họ hàng nếu có thì hỏi ý ông bà: có cụ muốn giữ làm của riêng, có cụ muốn con cháu dùng bù vào chi phí. Đó là quyền của ông bà, con cháu không nên tự quyết.
Điều nên tránh khi ông bà đã yếu
Tránh di chuyển xa. Đưa ông bà từ quê lên thành phố, hoặc ngược lại, chỉ để làm buổi kỷ niệm là thêm mệt. Con cháu về chỗ ông bà ở là hợp lý hơn.
Tránh đứng lâu và tiếng ồn lớn. Loa to, nhạc mở liên tục, khách đến chúc từng tốp khiến người già hoa mắt. Giữ âm thanh vừa đủ để nói chuyện.
Tránh nhắc chuyện buồn trước đông người. Năm mươi năm có cả những mất mát. Chuyện người con đã mất, chuyện một thời khó khăn nên để ông bà tự nhắc nếu muốn, không nên đưa vào lời phát biểu chung.
Tránh so sánh với nhà khác. Nhà bên làm to, nhà mình làm nhỏ là chuyện của từng nhà. Ông bà vui khi con cháu đủ mặt, không phải khi buổi kỷ niệm lớn hơn hàng xóm.
Tránh để ông bà lo tiền. Nhiều cụ vẫn muốn góp phần, nhất là khi thấy con cái vất vả. Nên nhận một phần tượng trưng cho cụ vui, còn chi phí chính để con cháu lo.
Tránh dồn mọi việc vào đúng một ngày. Nếu con cháu về từ hôm trước, nên dành buổi tối hôm trước cho riêng gia đình nhỏ ngồi với ông bà, còn hôm chính mới có họ hàng. Chia ra như vậy ông bà được gặp từng nhóm thong thả hơn, không phải tiếp tất cả cùng một lúc, và các con cũng có chỗ để hỏi han riêng cha mẹ mình.
Câu hỏi thường gặp
Đám cưới vàng là kỷ niệm bao nhiêu năm ngày cưới?
Đám cưới vàng là cách gọi dịp tròn năm mươi năm ngày cưới. Đám cưới bạc là hai mươi lăm năm, đám cưới kim cương là sáu mươi năm. Tên các mốc khác có thể khác nhau giữa các tài liệu.
Ông bà chỉ nhớ ngày cưới âm lịch thì tính năm thứ năm mươi thế nào?
Lấy năm cưới theo âm lịch cộng năm mươi, rồi tra lịch vạn niên hoặc ứng dụng lịch trên điện thoại để biết ngày đó rơi vào ngày dương nào, đối chiếu hai nguồn cho chắc. Cưới vào tháng Chạp thì cần chú ý năm âm và năm dương có thể lệch nhau.
Có nên gộp đám cưới vàng với mừng thọ của ông bà không?
Nhiều nhà gộp khi hai dịp gần nhau trong năm, để con cháu ở xa không phải về hai lần và ông bà đỡ mệt. Nếu gộp, nên nói rõ với họ hàng đây là dịp mừng cả hai việc.
Đám cưới vàng nên mời những ai?
Phần lớn gia đình mời con cháu, chắt và anh chị em ruột của ông bà cùng vợ chồng họ. Bạn cũ và hàng xóm lâu năm chỉ mời vài người ông bà thật sự muốn gặp, để buổi không thành tiệc tiếp khách.
Ông bà sức khoẻ yếu thì có nên làm đám cưới vàng không?
Vẫn có thể làm, nhưng thu nhỏ: tại nhà, buổi trưa, ít người, có phòng cho ông bà nghỉ. Nếu sát ngày mà ông hoặc bà ốm, dời sang dịp khác là cách cư xử được họ hàng thông cảm.
Con cháu nên chuẩn bị đám cưới vàng trước bao lâu?
Nên bắt đầu khoảng hai tháng trước, vì cần chốt ngày với người ở xa, gom ảnh cũ và báo họ hàng lớn tuổi. Những việc như in ảnh, chốt thực đơn có thể làm trong hai tuần cuối.