Theo Luật Người cao tuổi năm 2009, người cao tuổi ở các mốc 70, 75, 80, 85, 90, 95 và từ 100 tuổi trở lên được mừng thọ; người tròn 90 tuổi được Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh chúc thọ, người tròn 100 tuổi được Chủ tịch nước chúc thọ và tặng quà. Ở cơ sở, việc mừng thọ chung thường do hội người cao tuổi phối hợp với chính quyền xã, phường tổ chức.
Cách lập danh sách, ngày tổ chức và phần quà cụ thể do địa phương quyết theo quy định hiện hành, nên gia đình cần hỏi chi hội nơi ông bà cư trú. Bài này tả những gì thường diễn ra, những việc gia đình nên chuẩn bị, và cách xử lý khi ông bà không có tên hay không đi dự được.
Các mốc mừng thọ, chúc thọ thường gặp ở cộng đồng
Bảng tóm tắt theo quy định chung và cách làm phổ biến ở cơ sở. Chi tiết ở từng nơi có thể khác, đối chiếu với chi hội người cao tuổi địa phương:
| Mốc tuổi | Hình thức thường gặp | Ghi chú |
|---|---|---|
| 70, 75, 80, 85 | Mừng thọ chung tại thôn, tổ dân phố hoặc xã, phường | Thường có giấy mừng thọ và quà của địa phương |
| 90 | Mừng thọ ở cơ sở, kèm chúc thọ của Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh | Thường được trao tận nhà nếu cụ yếu |
| 95 | Mừng thọ ở cơ sở | Mỗi nơi có thể có hình thức riêng |
| 100 trở lên | Chúc thọ, tặng quà của Chủ tịch nước, mừng thọ ở cơ sở | Địa phương thường tổ chức trang trọng, đến tận nhà |
Các mốc trên tính theo tuổi do địa phương xác định dựa trên năm sinh trong giấy tờ, có thể không trùng với tuổi mụ mà gia đình quen tính. Vì vậy có năm ông bà được con cháu mừng tám mươi trong nhà, nhưng tới năm sau mới có tên trong danh sách mừng thọ tám mươi của thôn, hoặc ngược lại.
Phần quà, mức quà và giấy mừng thọ theo quy định hiện hành và điều kiện từng địa phương; bài không nêu con số vì thay đổi theo thời gian và nơi chốn.
Mừng thọ chung thường diễn ra vào dịp nào
Luật Người cao tuổi quy định việc mừng thọ được tổ chức vào một trong các dịp: Ngày Người cao tuổi Việt Nam 6 tháng 6, Ngày Quốc tế người cao tuổi 1 tháng 10, dịp Tết Nguyên đán hoặc ngày sinh nhật của người cao tuổi. Trên thực tế, rất nhiều nơi chọn dịp đầu xuân, trong tháng Giêng, vì con cháu còn ở nhà và không khí năm mới thuận cho việc sum họp.
Ngày cụ thể thường được chi hội báo qua loa truyền thanh, qua trưởng thôn hoặc nhóm chat của tổ dân phố. Con cháu ở xa không nghe được những thông báo này, nên nhờ một người thân ở gần để ý giúp, hoặc hỏi thẳng chi hội từ cuối năm trước.
Ở nông thôn, buổi mừng thọ chung thường làm ở nhà văn hoá thôn, sân đình hay hội trường xã. Các cụ được mời ngồi hàng ghế đầu, đọc tên từng cụ, trao giấy mừng thọ và quà, có tiết mục văn nghệ của các chi hội. Ở thành phố, nhiều tổ dân phố, phường tổ chức tương tự nhưng gọn hơn.
Từ 1/7/2025 không còn cấp huyện, việc tổ chức ở cơ sở xoay quanh xã, phường và các chi hội ở thôn, tổ dân phố. Một số nơi sau khi sắp xếp lại đơn vị hành chính có thể thay đổi cách lập danh sách hoặc địa điểm, nên năm đầu tiên sau sắp xếp càng nên hỏi lại chi hội.
Kiểm xem ông bà có tên trong danh sách
Danh sách thường được chi hội lập trước dịp mừng thọ vài tuần. Gia đình không nên đợi tới ngày mới biết. Các bước:
- Tính xem năm nay ông bà tới mốc nào theo năm sinh trên giấy tờ, không chỉ theo tuổi mụ trong nhà.
- Hỏi chi hội người cao tuổi ở thôn, tổ dân phố nơi ông bà đang cư trú, thường là trưởng chi hội hoặc trưởng thôn.
- Nếu ông bà chưa có tên, hỏi cần bổ sung giấy tờ gì; thường chỉ là thông tin trên căn cước, nhưng mỗi nơi yêu cầu khác nhau.
- Hỏi ngày giờ, địa điểm tổ chức, có cần người nhà đi cùng không.
- Nếu ông bà yếu, hỏi xem địa phương có trao tận nhà không, rồi hẹn ngày giờ có người nhà ở nhà.
Trường hợp hay vướng là ông bà sống với con ở thành phố nhưng vẫn đăng ký cư trú ở quê, hoặc ngược lại. Danh sách thường lập theo nơi cư trú, nên hỏi chi hội ở cả hai nơi xem ông bà thuộc danh sách nào, tránh tình trạng không nơi nào có tên.
Ông bà chưa từng sinh hoạt hội người cao tuổi vẫn có thể được mừng thọ theo quy định chung, nhưng nhiều nơi lập danh sách dựa trên hội viên. Hỏi thẳng chi hội để chắc.
Gia đình chuẩn bị gì cho ngày ông bà đi dự
Buổi mừng thọ chung thường kéo dài cả buổi sáng hoặc buổi chiều, đông người. Vài việc nhỏ giúp ông bà thoải mái:
- Người đưa đón: một con cháu đi cùng từ đầu tới cuối, nhất là với các cụ trên tám mươi lăm.
- Quần áo: nhiều cụ thích mặc áo dài hoặc bộ quần áo đẹp nhất; chuẩn bị thêm áo khoác nếu làm ngoài trời đầu xuân.
- Nước uống, thuốc thường dùng, khăn nhỏ, để trong túi người đi cùng.
- Ghế ngồi: hỏi trước ban tổ chức có ghế tựa không; các cụ yếu có thể cần ghế riêng.
- Máy ảnh hoặc điện thoại để chụp lúc ông bà nhận giấy mừng thọ; nhiều cụ coi tấm ảnh này rất quý.
- Giấy mừng thọ: mang về cất cẩn thận, nhiều nhà đóng khung treo trong nhà.
Nếu ông bà dùng xe lăn hoặc gậy, hỏi trước lối vào hội trường có bậc cao không, chỗ ngồi có gần lối ra không, để người đi cùng chuẩn bị.
Nếu cùng năm con cháu tổ chức mừng thọ trong nhà, đừng xếp hai buổi quá sát nhau. Cách nhau ít nhất vài ngày để ông bà nghỉ ngơi, nhất là với các cụ đã yếu.
Vì sao nên đưa ông bà đi dự dù nhà đã mừng thọ riêng
Có gia đình nghĩ con cháu đã làm mừng thọ trong nhà thì buổi ở thôn không cần thiết. Thực tế, với nhiều cụ, buổi mừng thọ chung là dịp hiếm hoi gặp lại bạn cùng lứa trong làng, những người đã cùng đi học, cùng làm hợp tác xã, cùng nuôi con qua những năm khó khăn.
Ngồi giữa các cụ cùng tuổi, được đọc tên trước cả thôn, được lên nhận giấy mừng thọ, nhiều ông bà thấy mình được cộng đồng ghi nhận, khác với cảm giác được con cháu chúc mừng trong nhà. Hai thứ bổ sung cho nhau, không thay thế nhau.
Nếu sức khoẻ cho phép, con cháu nên thu xếp đưa ông bà đi, ở lại cùng ông bà tới cuối buổi, và để ý xem ông bà muốn nói chuyện với ai. Nhiều khi buổi lễ kết thúc rồi, các cụ còn đứng lại hỏi han nhau rất lâu; đừng giục ông bà về.
Sau buổi lễ, hỏi ông bà gặp ai, nói chuyện gì, và ghi vào sổ nhà một dòng. Đó là những mẩu chuyện con cháu sau này rất khó tìm lại.
Ví dụ: hai cụ trong một nhà, hai năm khác nhau
Ví dụ giả định: ông Khải và bà Hằng ở một xã thuộc tỉnh Phú Thọ. Ông sinh tháng Chạp âm lịch, giấy tờ ghi năm dương lịch sau; bà sinh giữa năm. Năm nay, theo tuổi mụ, cả hai cùng tám mươi, con cháu làm mừng thọ chung trong nhà dịp Tết.
Khi cô con dâu hỏi chi hội, mới biết danh sách mừng thọ tám mươi của thôn năm nay chỉ có tên bà, còn ông theo năm sinh trên giấy tờ thì tới năm sau mới vào mốc tám mươi. Cả nhà giải thích cho ông hiểu vì sao, ông cười bảo thế là sang năm được mừng thêm một lần.
Bài học ở đây: tuổi trong nhà và tuổi trong danh sách của địa phương có thể khác nhau, nhất là với người sinh cuối năm âm. Hỏi sớm thì không ai hụt hẫng, và gia đình có thể sắp xếp đưa từng cụ đi dự đúng năm của mình.
Nhà ông Khải còn ghi vào sổ một bảng nhỏ: năm nào ông có tên ở mốc nào, năm nào bà có tên, theo danh sách của thôn, đặt cạnh cột tuổi mụ trong nhà. Năm sau chỉ cần nhìn bảng là biết phải hỏi chi hội điều gì, không phải tính lại từ đầu.
Khi có vướng mắc
Ông bà đủ tuổi nhưng không có tên. Hỏi chi hội lý do, thường là chưa cập nhật thông tin cư trú hoặc năm sinh. Bổ sung theo hướng dẫn, nếu đã qua dịp năm nay thì hỏi có được mừng bổ sung không. Hỏi nhẹ nhàng, vì người lập danh sách ở thôn thường làm thêm ngoài giờ và chỉ dựa vào thông tin có trong tay.
Ông bà yếu, không đi được. Nhiều nơi trao giấy mừng thọ và quà tận nhà cho các cụ không đi lại được. Báo trước với chi hội để họ sắp xếp.
Ông bà không muốn đi. Có cụ ngại chỗ đông, ngại ngồi lâu. Tôn trọng ý ông bà, nhờ người nhà nhận thay nếu địa phương cho phép, hoặc hẹn trao tại nhà.
Ông bà đang ở với con ở tỉnh khác. Hỏi chi hội nơi ông bà đăng ký cư trú. Có nơi cho người nhà nhận thay, có nơi chuyển về địa phương ông bà đang sống tạm, tuỳ quy định từng nơi.
Chưa rõ chúc thọ tuổi chín mươi, một trăm làm thế nào. Việc này do chính quyền thực hiện theo quy định; gia đình nên hỏi xã, phường từ đầu năm cụ tới mốc để được hướng dẫn và cung cấp thông tin kịp thời.
Câu hỏi thường gặp
Người cao tuổi bao nhiêu tuổi thì được mừng thọ ở địa phương?
Theo Luật Người cao tuổi, các mốc mừng thọ là 70, 75, 80, 85, 90, 95 và từ 100 tuổi trở lên. Việc lập danh sách và tổ chức cụ thể do địa phương thực hiện, nên hỏi chi hội người cao tuổi nơi ông bà cư trú.
Người 90 tuổi và 100 tuổi được chúc thọ như thế nào?
Theo luật, người tròn 90 tuổi được Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh chúc thọ và tặng quà, người tròn 100 tuổi được Chủ tịch nước chúc thọ và tặng quà. Gia đình nên hỏi xã, phường từ đầu năm để được hướng dẫn.
Mừng thọ ở hội người cao tuổi thường tổ chức vào ngày nào?
Luật cho phép tổ chức vào Ngày Người cao tuổi Việt Nam 6 tháng 6, Ngày Quốc tế người cao tuổi 1 tháng 10, dịp Tết Nguyên đán hoặc ngày sinh nhật. Nhiều nơi chọn dịp đầu xuân, mỗi địa phương có lịch riêng.
Tuổi mừng thọ ở địa phương có tính theo tuổi mụ không?
Danh sách thường lập dựa trên năm sinh trong giấy tờ, nên có thể không trùng với tuổi mụ gia đình quen tính. Hỏi chi hội cách tính của địa phương để biết năm nào ông bà có tên trong danh sách.
Ông bà yếu không đi dự được thì có được mừng thọ không?
Nhiều nơi trao giấy mừng thọ và quà tận nhà cho các cụ không đi lại được. Gia đình nên báo trước với chi hội người cao tuổi hoặc trưởng thôn để sắp xếp ngày giờ có người nhà ở nhà.
Ông bà sống với con ở thành phố thì nhận mừng thọ ở đâu?
Danh sách thường lập theo nơi cư trú. Gia đình nên hỏi chi hội ở cả nơi ông bà đăng ký cư trú và nơi đang sống để biết ông bà thuộc danh sách nào, tránh trường hợp không nơi nào có tên.