Gia đình ở nhiều nơi vẫn giữ được ngày kỷ niệm nếu có ba thứ: một ngày tính theo nơi bố mẹ đang ở, một khung giờ gọi đã tính sẵn lệch múi giờ, và một người ở gần làm tay chân cho người ở xa. Phần còn lại là chia việc sao cho người ở xa cũng góp phần thật, không chỉ gửi tiền rồi đứng ngoài.
Phần dưới đi qua ba kiểu xa thường gặp, cách tính giờ gọi khi lệch múi giờ, chuyện ngày âm khi con ở nước ngoài, việc của người ở gần và người ở xa, cách tổ chức một cuộc gọi video nhiều nhà, và cách luân phiên năm về.
Ba kiểu xa thường gặp và cách giữ ngày
Mỗi kiểu xa có cái khó riêng. Bảng dưới để bạn biết nhà mình thuộc kiểu nào và cái gì cần lo trước.
| Kiểu xa | Cái khó chính | Cách giữ ngày hợp lý |
|---|---|---|
| Cùng trong nước, khác tỉnh | Đi lại tốn thời gian, khó về giữa tuần | Gọi đúng ngày, về vào cuối tuần gần nhất hoặc năm tròn |
| Nước ngoài, lệch ít giờ | Vé đắt, nghỉ phép khó, giờ gần như trùng | Gọi video giờ ăn tối, về vào năm tròn hoặc dịp Tết |
| Nước ngoài, lệch nhiều giờ | Giờ ăn hai bên lệch, dễ gọi lúc người kia đang ngủ | Chốt khung giờ trước, gọi lệch ngày nếu cần |
| Nhiều nhà mỗi nơi một kiểu | Khó gom cùng một lúc | Một cuộc gọi chung ngắn, sau đó mỗi nhà gọi riêng |
Nhà ông Bình ở Ninh Bình, ví dụ giả định, có một con ở Hà Nội, một con ở TP Hồ Chí Minh và một cháu đi học ở châu Âu. Ba kiểu xa trong một nhà. Năm thường, con ở Hà Nội về ăn cơm, con ở TP Hồ Chí Minh gọi video vào giữa bữa, cháu ở châu Âu gọi trước một ngày vì giờ bữa tối ở nhà rơi vào giờ học bên kia. Không ai bị bỏ ra ngoài.
Tính giờ gọi khi lệch múi giờ
Gọi sai giờ, người nhận đang ngủ hay đang làm, cuộc gọi kỷ niệm thành vội vàng. Làm theo các bước sau để chốt giờ trước.
- Lấy giờ của nơi bố mẹ ở làm gốc, vì bố mẹ là người được kỷ niệm và người già khó đổi nếp sinh hoạt.
- Chọn khung giờ hợp với bố mẹ: thường là trước hoặc sau bữa tối, khi bố mẹ chưa đi nghỉ.
- Quy ra giờ nơi từng người ở xa bằng đồng hồ thế giới trên điện thoại. Ghi cả hai giờ vào tin nhắn: "tám giờ tối ở nhà, tức hai giờ chiều bên Đức".
- Kiểm tra giờ mùa hè. Nhiều nước ở châu Âu, Bắc Mỹ, Úc đổi giờ theo mùa, độ lệch với Việt Nam thay đổi một tiếng giữa các thời điểm trong năm.
- Nếu khung giờ hợp với bố mẹ lại rơi vào nửa đêm của người ở xa, chọn gọi vào buổi sáng ở nhà hôm sau hoặc tối hôm trước. Lệch một ngày không sao, miễn có hẹn trước.
- Gửi tin nhắc trước một ngày và trước một giờ, ghi rõ giờ hai nơi.
Để dễ hình dung: châu Âu thường chậm hơn Việt Nam khoảng năm đến bảy tiếng tuỳ nước và tuỳ mùa, bờ đông và bờ tây Bắc Mỹ chậm hơn khoảng mười một đến mười lăm tiếng, miền đông nước Úc nhanh hơn khoảng ba đến bốn tiếng. Đây chỉ là con số áng chừng, trước mỗi cuộc gọi quan trọng nên xem đồng hồ thế giới trên điện thoại cho chắc.
Ngày âm khi con cháu ở nước ngoài
Người ở nước ngoài hay băn khoăn: ngày kỷ niệm theo âm lịch thì tính theo lịch ở đâu. Cách đơn giản và phổ biến nhất là tính theo ngày ở nơi bố mẹ đang ở. Đầu năm, người giữ lịch ở nhà tra ngày dương của các ngày âm quan trọng bằng lịch vạn niên hoặc ứng dụng lịch, đối chiếu hai nguồn, rồi báo cho cả nhà, kể cả người ở xa.
Người ở xa không cần tự tra lại theo lịch nơi mình sống. Chỉ cần lấy đúng ngày dương mà nhà đã báo, rồi quy ra giờ nơi mình ở như phần trên. Ngày kỷ niệm ở nhà đôi khi rơi vào tối hôm trước ở nơi chậm giờ hơn, đó là chuyện bình thường.
Có gia đình ở nước ngoài lâu năm muốn tự giữ ngày âm cho riêng mình, chẳng hạn để nấu bữa cơm nhỏ với con. Khi đó nên vẫn lấy ngày theo nhà ở Việt Nam làm chuẩn, để cả nhà khớp nhau, và để trẻ con lớn lên ở nước ngoài hiểu rằng ngày ấy gắn với ông bà ở quê nhà.
Việc của người ở gần bố mẹ
Làm tay chân cho người ở xa. Người ở xa muốn tặng hoa, đặt bánh, mua món bố mẹ thích thì người ở gần đi mua hoặc nhận hàng hộ. Nói rõ trước để người ở gần không bất ngờ vì phải chạy việc.
Cầm máy trong cuộc gọi. Bố mẹ lớn tuổi thường lúng túng khi cầm điện thoại, hay để camera chĩa lên trần nhà. Người ở gần ngồi cạnh, cầm máy hoặc dựng giá, chỉnh để người ở xa thấy rõ mặt bố mẹ.
Chụp ảnh gửi người ở xa. Bữa cơm, bó hoa, khuôn mặt bố mẹ khi mở quà. Người ở xa rất cần những tấm ảnh ấy để thấy mình có phần.
Báo tình hình thật. Bố mẹ ít khi nói mình mệt hay buồn với con ở xa. Người ở gần là người biết thật, nên nhắn riêng cho anh chị em để mọi người cư xử cho phải.
Không ôm hết rồi kể công. Người ở gần làm nhiều hơn là tự nhiên, nhưng nên để người ở xa nhận phần, và nói rõ chuyện chi phí từ đầu để không ai phải tự ái.
Những việc người ở xa tự làm được
Ở xa không có nghĩa là chỉ gọi điện. Nhiều việc làm từ xa vẫn để lại dấu ấn rõ ràng trong ngày kỷ niệm.
- Gom ảnh cũ từ album của các anh chị, làm một cuốn ảnh hoặc đoạn trình chiếu ngắn, gửi về in sẵn.
- Quay một đoạn video ngắn của nhà mình, các cháu nói vài câu với ông bà bằng tiếng Việt.
- Viết tay một lá thư ngắn, gửi qua bưu điện trước hai ba tuần. Người lớn tuổi quý thư tay hơn tin nhắn.
- Đặt một bữa ăn hoặc món bố mẹ thích giao đến đúng giờ, nhờ người ở gần nhận.
- Giữ vai người nhắc: ở xa thường có thời gian hơn, nhận việc nhắn nhóm, nhắc lịch, gom ý kiến.
- Nhận phần chi phí lớn hơn nếu điều kiện cho phép, như một cách bù cho phần công không làm được.
Điều quan trọng là người ở xa nhận việc cụ thể từ đầu, không phải đợi người ở gần nhờ. Một câu "năm nay em lo phần ảnh nhé" giúp người ở gần nhẹ đi rất nhiều.
Cuộc gọi video nhiều nhà mà không loạn
Một người dẫn. Người này mở đầu, mời từng nhà nói, và kết thúc cuộc gọi. Không có người dẫn, năm nhà cùng nói một lúc, ông bà không nghe được ai.
Mỗi nhà vài phút. Chào, nói vài câu với ông bà, để các cháu vẫy tay, rồi nhường nhà khác. Ai muốn nói lâu thì gọi riêng sau.
Tắt tiếng khi không nói. Tiếng trẻ con, tiếng xe ở các nhà cộng lại thành ồn. Nhắc mọi người tắt micro khi không đến lượt.
Màn hình lớn cho ông bà. Nếu nhà có tivi kết nối được, chiếu lên màn hình lớn cho ông bà dễ nhìn. Điện thoại nhỏ quá với mắt người già.
Giới hạn thời gian. Hai mươi đến ba mươi phút là vừa. Cuộc gọi dài một tiếng làm người già mệt, và người ở nơi khác giờ cũng khó ngồi lâu.
Thử trước một hôm. Với bố mẹ chưa quen gọi video, người ở gần nên gọi thử trước một hôm: kiểm mạng, kiểm loa, xem đường truyền có chập chờn không. Sự cố kỹ thuật đúng lúc cả nhà đang chờ là thứ làm cuộc gọi kỷ niệm mất vui nhanh nhất.
Luân phiên năm về
Không ai về được mỗi năm, nhưng cả nhà có thể chia nhau. Nhiều gia đình lập lịch luân phiên: năm nay nhà anh cả về đúng ngày kỷ niệm, năm sau nhà chị hai, năm sau nữa nhà em út. Năm tròn như ba mươi, bốn mươi, năm mươi năm thì mọi người cố về đủ. Lịch luân phiên được ghi vào lịch gia đình từ đầu năm để mỗi nhà xin nghỉ phép, đặt vé sớm.
Luân phiên giúp bố mẹ năm nào cũng có ít nhất một nhà con về ngồi cùng, còn các con không phải gánh hết mỗi năm. Nhà nào đến lượt mà có việc đột xuất thì đổi với nhà khác, báo sớm trong nhóm.
Có nhà gộp ngày kỷ niệm vào dịp về Tết hoặc nghỉ hè, khi người ở xa đằng nào cũng về. Ngày thật vẫn gọi điện, còn bữa cơm kỷ niệm làm khi cả nhà có mặt. Cách này được nhiều bố mẹ ủng hộ vì không muốn con tốn hai lần vé trong một năm. Quan trọng là hỏi bố mẹ trước, đừng tự quyết thay.
Khi bố mẹ sống một mình, không con nào ở gần
Có những nhà mà tất cả các con đều đi xa: người lên thành phố, người ra nước ngoài, bố mẹ ở lại quê. Khi đó không có ai làm tay chân, cầm máy, hay đưa bố mẹ đi ăn. Cần tìm một người thay thế từ trước, thường là một người cháu, một người họ hàng ở gần, hay người hàng xóm thân thiết mà bố mẹ tin.
Gọi cho người đó trước ngày kỷ niệm một tuần, nói rõ nhờ việc gì: sang ngồi cùng bố mẹ trong cuộc gọi, nhận giúp món đồ, chụp vài tấm ảnh. Nhờ việc thì nhớ cảm ơn cho phải, và khi về quê nên ghé thăm người ấy. Mối quan hệ này về lâu dài còn quan trọng hơn ngày kỷ niệm, vì đó là người sẽ báo tin khi bố mẹ ốm.
Với bố mẹ ở một mình, cuộc gọi đúng ngày càng cần giữ đúng giờ. Người già sống một mình thường ngồi chờ điện thoại từ sớm; gọi trễ hay quên, cảm giác hụt hẫng lớn hơn nhiều so với nhà đông con cháu.
Câu hỏi thường gặp
Con ở nước ngoài thì kỷ niệm ngày âm của gia đình tính theo lịch ở đâu?
Phổ biến nhất là tính theo ngày ở nơi bố mẹ đang ở. Người giữ lịch ở nhà tra ngày dương tương ứng rồi báo cả nhà, người ở xa chỉ cần quy ra giờ nơi mình sống để gọi đúng lúc.
Lệch múi giờ nhiều thì nên gọi cho bố mẹ vào lúc nào?
Lấy giờ ở nhà làm gốc, chọn khung giờ bố mẹ còn thức như trước hoặc sau bữa tối. Nếu giờ đó là nửa đêm ở nơi bạn sống, gọi vào sáng hôm sau hoặc tối hôm trước theo giờ ở nhà, hẹn trước cho rõ.
Người ở xa nên góp phần gì vào ngày kỷ niệm của bố mẹ?
Gom ảnh làm album, quay video các cháu, viết thư tay gửi trước, đặt món bố mẹ thích nhờ người ở gần nhận, nhận vai nhắc lịch trong nhóm. Nên nhận việc cụ thể ngay từ đầu.
Gọi video cả nhà nhiều nơi thế nào cho khỏi loạn?
Có một người dẫn, mỗi nhà nói vài phút rồi nhường lượt, ai không nói thì tắt micro, chiếu lên màn hình lớn cho ông bà dễ nhìn, và giữ cuộc gọi trong khoảng hai mươi đến ba mươi phút.
Có nên gộp ngày kỷ niệm vào dịp về Tết không?
Nhiều nhà làm vậy để con ở xa không tốn hai lần đi lại. Ngày thật vẫn gọi điện chúc, còn bữa cơm kỷ niệm làm khi cả nhà về đủ. Nên hỏi ý bố mẹ trước khi quyết.