QuanTrong.comQuan Trọng
Tính ngày giỗ cho đúng

Người mất vào tháng nhuận thì giỗ tháng nào: cách tính cho các năm sau

Người mất vào tháng nhuận, nhiều nhà làm giỗ ở tháng thường cùng tên vì năm sau hiếm khi có nhuận lại. Các trường hợp, cách ghi sổ và câu nên hỏi họ.

An old man in a grey cardigan sits on a low stool in a tiled courtyard at dusk, looking up at a full moon over the roof, viewed from behind

Người mất vào tháng nhuận, theo cách phổ biến, sẽ được làm giỗ vào tháng thường cùng tên, đúng ngày âm đó. Ví dụ mất ngày 10 tháng 4 nhuận thì những năm sau giỗ vào ngày 10 tháng 4 âm lịch thường.

Lý do đơn giản: một tháng nhuận cụ thể như tháng 4 nhuận phải nhiều năm, có khi vài chục năm, mới lặp lại. Nếu chờ đúng tháng nhuận thì gần như năm nào cũng không có ngày giỗ. Riêng năm nào tình cờ lại có tháng 4 nhuận, các nhà xử lý khác nhau, phần dưới sẽ trình bày từng cách để gia đình bạn chọn và ghi lại.

Tháng nhuận âm lịch là gì, hiểu đủ để tính giỗ

Một năm âm lịch có 12 tháng, mỗi tháng 29 hoặc 30 ngày, cộng lại ngắn hơn năm dương khoảng 11 ngày. Nếu cứ để vậy, sau vài năm Tết sẽ trôi dần vào mùa hè. Để giữ lịch âm khớp với mùa, cứ khoảng ba năm lịch lại chèn thêm một tháng, gọi là tháng nhuận. Tháng nhuận mang tên của tháng ngay trước nó: sau tháng 4 thường có thể là tháng 4 nhuận.

Tháng nào được chọn làm nhuận không cố định mà do cách tính thiên văn quyết định, nên mỗi lần nhuận rơi vào một tháng khác. Bạn không cần biết cách tính đó. Với việc lo giỗ, chỉ cần nắm ba điều: năm có nhuận dài hơn năm thường khoảng một tháng; tên tháng nhuận trùng với một tháng thường; và cùng một tháng nhuận, ví dụ tháng 4 nhuận, rất lâu mới gặp lại.

Khi tra lịch vạn niên hoặc ứng dụng lịch, tháng nhuận thường được đánh dấu rõ bằng chữ “nhuận” hoặc một ký hiệu riêng. Đây là chi tiết bạn phải chép theo khi ghi ngày mất, vì “ngày 10 tháng 4” và “ngày 10 tháng 4 nhuận” cách nhau khoảng một tháng.

Bốn trường hợp và cách nhiều nhà đang làm

Bảng dưới gom các trường hợp gặp trong thực tế. Cột cuối ghi cách xử lý phổ biến; mỗi nhà có thể khác, nên đối chiếu với người lớn trong họ:

Mất vàoNăm giỗCách phổ biếnCách khác cũng gặp
Tháng nhuậnNăm không có nhuận cùng tênGiỗ ở tháng thường cùng tênHầu như không có cách khác
Tháng nhuậnNăm lại có nhuận cùng tênNhiều nhà vẫn giỗ ở tháng thườngCó nhà giỗ ở tháng nhuận, có nhà làm cả hai
Tháng thường của năm có nhuậnNăm có nhuận cùng tênGiỗ ở tháng thường như mọi nămHiếm khi có nhà chuyển sang tháng nhuận
Tháng thườngNăm không nhuậnGiỗ bình thườngKhông có gì cần bàn

Dòng thứ hai là dòng duy nhất cần bàn, và nó rất hiếm gặp. Bạn nên chốt luôn cách xử lý ngay từ lúc ghi sổ, ghi rõ “nếu năm nào có tháng 4 nhuận thì nhà làm giỗ tháng 4 thường” chẳng hạn, để không phải tranh luận khi tình huống xảy ra.

Giỗ đầu của người mất tháng nhuận: ví dụ từng bước

Giả định cụ Tâm ở Cần Thơ mất vào một ngày trong tháng 4 nhuận. Con cháu ở TP Hồ Chí Minh cần tính giỗ đầu. Cách làm:

  1. Xác định ngày âm bằng cách tra ngày dương trên giấy báo tử ở hai nguồn. Cả hai đều ghi “ngày 10 tháng 4 nhuận”.
  2. Ghi vào sổ đúng như vậy, có chữ “nhuận”, kèm ngày dương gốc.
  3. Xem năm sau có tháng 4 nhuận không. Gần như chắc là không, vì hai lần nhuận liên tiếp không rơi vào hai năm kề nhau.
  4. Lấy ngày 10 tháng 4 âm thường của năm sau làm giỗ đầu, tra ra ngày dương.
  5. Để ý khoảng cách: từ tháng 4 nhuận năm nay đến tháng 4 thường năm sau là đúng mười hai tháng âm, không có tháng nhuận nào chen giữa, nên giỗ đầu tính theo dương lịch sớm hơn ngày mất khoảng 10 đến 11 ngày, như mọi năm thường.
  6. Ghi chú quy ước vào sổ để đời sau biết nhà đã giỗ theo tháng thường.

Chỗ làm con cháu bối rối thường là cảm giác “sao giỗ đầu lại rơi vào tháng 4 thường, trong khi cụ mất tháng 4 nhuận”. Hãy nghĩ thế này: tháng 4 nhuận năm cụ mất đứng ngay sau tháng 4 thường của chính năm đó; còn tháng 4 thường của năm sau thì đã cách mười hai tháng. Theo cách làm phổ biến, đó là lần đầu tiên ngày 10 tháng 4 âm trở lại sau khi cụ mất.

Người mất tháng thường nhưng năm giỗ có tháng nhuận cùng tên

Trường hợp này gặp thường xuyên hơn. Ví dụ ông mất ngày 20 tháng 6 âm thường, nhiều năm sau có một năm vừa có tháng 6 thường vừa có tháng 6 nhuận. Lúc đó trong năm có hai ngày 20 tháng 6.

Cách làm phổ biến là giữ tháng thường. Nhiều nhà giỗ ở ngày 20 tháng 6 thường, tức lần đầu tiên ngày này xuất hiện trong năm, coi tháng nhuận như tháng thêm vào.

Có nhà thắp hương thêm ở tháng nhuận. Một số gia đình vẫn làm giỗ chính ở tháng thường, nhưng đến cùng ngày ở tháng nhuận thì thắp nén hương đơn giản. Đây là lựa chọn của từng nhà.

Đừng để ứng dụng tự quyết thay. Một số ứng dụng lịch khi lặp sự kiện âm lịch có thể nhắc ở tháng nhuận hoặc nhắc cả hai lần, tuỳ cách lập trình. Năm nào có nhuận, bạn mở lịch ra xem sự kiện đang nằm ở tháng nào, đối chiếu với quy ước của nhà.

Chuẩn bị sớm hơn cho con cháu ở xa. Năm có tháng nhuận nằm trước ngày giỗ thì ngày dương của giỗ lùi muộn hơn năm trước gần ba tuần. Báo sớm để mọi người khỏi đặt vé theo thói quen.

Ghi sổ thế nào để mười năm sau vẫn đúng

Phần lớn tranh luận về tháng nhuận xảy ra vì sổ không ghi đủ. Với mỗi người mất, sổ nên có:

  • Ngày âm mất, có chữ “nhuận” nếu mất trong tháng nhuận, hoặc chữ “thường” nếu năm đó có nhuận cùng tên.
  • Ngày dương mất đúng như trên giấy báo tử, để ai cũng có thể tra lại từ đầu khi nghi ngờ.
  • Một dòng quy ước: “năm nào có tháng nhuận cùng tên thì giỗ ở tháng thường” hoặc cách khác nhà đã chọn.
  • Tên người đã chốt quy ước, ví dụ “theo chú út, họp gia đình sau tang lễ”.
  • Ghi chú về lịch nhắc: đã đặt lặp âm lịch trên điện thoại của ai, có kiểm lại vào năm có nhuận không.

Cách tự kiểm sau khi ghi: đưa sổ cho một người trong nhà không tham gia tang lễ, nhờ họ chỉ đọc sổ rồi nói ra ngày giỗ năm nay. Nếu họ tra lịch và ra cùng ngày với bạn, sổ đã đủ rõ. Nếu họ hỏi lại “tháng 4 thường hay nhuận”, sổ đang thiếu một dòng.

Năm dòng này chiếm không quá nửa trang sổ, nhưng thay được nhiều cuộc điện thoại hỏi qua hỏi lại. Nếu gia đình giữ sổ bản số, bạn để chữ “nhuận” thành một cột riêng thay vì viết lẫn vào ô ngày, để không ai sao chép sót.

Câu nên hỏi người lớn trong họ

Tháng nhuận là chuyện ít nhà gặp, nên ngay cả người lớn tuổi cũng có khi phải nghĩ lại. Bạn hỏi chậm, từng câu một:

  • Ngày mất của ông, của bà có rơi vào tháng nhuận không, ai còn giữ giấy tờ để kiểm?
  • Khi trước trong họ đã có ai mất tháng nhuận chưa, nhà mình làm giỗ người đó ở tháng nào?
  • Nếu năm nào có tháng nhuận cùng tên, nhà muốn làm giỗ ở tháng thường hay tháng nhuận?
  • Có muốn thắp hương thêm ở tháng còn lại không, hay chỉ một lần?
  • Ai sẽ là người kiểm lịch mỗi đầu năm để báo cả nhà nếu năm đó có nhuận?

Câu thứ hai thường cho câu trả lời tốt nhất, vì cách họ đã làm với đời trước là tiền lệ dễ được mọi người đồng ý. Ghi lại cả tiền lệ lẫn quyết định mới vào cùng một trang.

Năm có tháng nhuận làm dịch ngày dương của mọi ngày giỗ trong nhà

Không chỉ người mất tháng nhuận mới bị ảnh hưởng. Mỗi khi một năm âm có tháng nhuận, các ngày giỗ trong nhà sẽ dịch theo ngày dương khác nhau, tuỳ ngày giỗ đứng trước hay sau tháng nhuận. Giả định năm nay có tháng 6 nhuận:

Ngày giỗ trong nămSo với năm trước theo dương lịchViệc nên làm
Trước tháng 6 nhuận, ví dụ tháng 3 âmDịch như năm thường, sớm hơn khoảng 10 đến 11 ngàyBáo như mọi năm
Sau tháng 6 nhuận, ví dụ tháng 9 âmMuộn hơn khoảng 18 đến 20 ngàyBáo sớm, nhắc người ở xa đừng đặt vé theo năm trước
Đúng tháng 6 âm thườngNhư năm thườngKiểm quy ước nếu người đó mất tháng 6 nhuận
Tháng 1, tháng 2 năm sauMuộn hơn so với cùng giỗ năm nayGhi chú cho đầu năm sau

Đầu mỗi năm âm, người giữ sổ chỉ cần xem năm đó có tháng nhuận không và nhuận tháng mấy, rồi rà danh sách giỗ để biết ngày nào bị đẩy lùi. Việc này mất năm phút mà tránh được tình trạng cả nhà đặt lịch theo trí nhớ của năm ngoái.

Cài lịch nhắc cho ngày giỗ dính tháng nhuận

Điện thoại giúp nhắc rất tốt với ngày giỗ thường, nhưng với tháng nhuận thì bạn nên tự kiểm. Một số cách làm an toàn:

  • Tạo sự kiện lặp theo âm lịch vào ngày và tháng thường cùng tên, không chọn tháng nhuận, nếu nhà theo cách phổ biến.
  • Ghi vào phần ghi chú của sự kiện: “Người mất tháng 4 nhuận, nhà giỗ ở tháng 4 thường”.
  • Đặt thêm một lời nhắc hằng năm vào đầu tháng Giêng âm: “Kiểm năm nay có nhuận không, rà ngày giỗ”.
  • Năm có tháng nhuận cùng tên, mở lịch xem sự kiện đang nằm ở lần thứ nhất hay thứ hai của tháng đó, sửa tay nếu cần.
  • Không chỉ dựa vào một máy: người giữ sổ và ít nhất một người nữa trong nhà cùng có lịch nhắc.

Tính năng lặp theo âm lịch không có ở mọi ứng dụng, và cách xử lý tháng nhuận thay đổi theo phiên bản. Vì vậy dòng ghi chú trong sự kiện quan trọng hơn chính lời nhắc: ai mở ra cũng hiểu nhà mình đang theo quy ước nào, kể cả khi máy nhắc sai.

Câu hỏi thường gặp

Người mất vào tháng nhuận thì những năm sau giỗ tháng nào?

Theo cách phổ biến, người mất trong tháng nhuận được làm giỗ vào tháng thường cùng tên, đúng ngày âm đó, vì cùng tháng nhuận đó phải rất nhiều năm mới lặp lại. Mỗi nhà có thể có quy ước riêng.

Năm nào lại có đúng tháng nhuận đó thì làm giỗ ở đâu?

Nhiều nhà vẫn giữ giỗ ở tháng thường như các năm khác. Có nhà chuyển sang tháng nhuận hoặc thắp hương cả hai lần. Bạn nên chốt quy ước với người lớn trong họ và ghi vào sổ từ sớm.

Giỗ đầu của người mất tháng nhuận cách ngày mất bao lâu?

Nếu giỗ đầu làm ở tháng thường cùng tên năm sau thì khoảng cách là mười hai tháng âm, khoảng 354 đến 355 ngày. Tính theo dương lịch, giỗ đầu sớm hơn ngày mất khoảng 10 đến 11 ngày, như giỗ của người mất tháng thường.

Làm sao biết ngày mất có rơi vào tháng nhuận không?

Bạn tra ngày dương trên giấy báo tử bằng lịch vạn niên hoặc ứng dụng lịch, tháng nhuận thường được đánh dấu rõ. Nên tra ở hai nguồn và ghi chữ “nhuận” vào sổ nếu đúng là tháng nhuận.

Ứng dụng lịch có tự xử lý đúng ngày giỗ tháng nhuận không?

Không chắc, mỗi ứng dụng xử lý tháng nhuận một kiểu và có thể thay đổi theo phiên bản. Năm nào có nhuận, bạn nên mở lịch kiểm sự kiện đang nằm ở tháng nào và sửa theo quy ước của nhà.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138