QuanTrong.comQuan Trọng
Rằm và mùng một hằng tháng

Rằm mùng một khi sống xa nhà: ở trọ, đi du học hay cả nhà đi vắng thì làm sao

Ở trọ không có bàn thờ, du học khác múi giờ, cả nhà đi du lịch đúng rằm: cách giữ nếp rằm mùng một khi xa nhà, nhờ người thắp nhang và lo cho bố mẹ ở quê.

A young Vietnamese woman seen from behind places a small bunch of flowers in a glass on the windowsill of a tiny rented room, evening city lights outside

Khi sống xa nhà, giữ nếp rằm, mùng một không cần một bàn thờ đầy đủ: nhiều người chỉ cắm một bình hoa, ăn chay một bữa, hoặc gọi về nhà đúng ngày. Khi cả nhà đi vắng, cách thường gặp là nhờ người thân hay hàng xóm thắp nhang giúp, hoặc làm từ hôm trước khi đi.

Bài này dành cho sinh viên ở trọ, người đi làm xa, du học sinh, và gia đình hay đi công tác, du lịch. Mỗi tình huống có cách xử lý riêng, phần lớn đơn giản hơn bạn nghĩ. Điều cốt lõi của rằm, mùng một trong nhiều gia đình là nhớ về ông bà, gia đình; việc đó làm được ở bất cứ đâu.

Ba tình huống xa nhà thường gặp

Mỗi tình huống có điểm khó riêng. Bảng dưới đây giúp bạn tìm nhanh phần phù hợp với mình:

Tình huốngĐiểm khó chínhCách làm thường gặp
Ở trọ, ký túc xá, căn hộ thuê một mìnhKhông có bàn thờ, phòng chật, chủ nhà có thể không cho thắp nhangBình hoa nhỏ, bữa chay, gọi về nhà
Du học, làm việc ở nước ngoàiLệch múi giờ, khó nhớ ngày âm, ít nơi bán hoa quả quenTheo ngày Việt Nam, gọi hình cùng gia đình
Cả nhà đi du lịch, công tác, về quêNhà để trống đúng ngày rằmLàm từ hôm trước, nhờ người thân hoặc hàng xóm
Bố mẹ ở quê một mình, con cái ở xaBố mẹ yếu, ngại đi chợ, ngại nhờCon cái hỗ trợ từ xa, nhờ người quen

Dù ở tình huống nào, hai việc nên làm sớm là ghi ngày rằm, mùng một của cả năm vào điện thoại và hỏi bố mẹ nhà mình mong gì khi con ở xa. Có người cùng lúc rơi vào hai tình huống: vừa ở trọ, vừa có bố mẹ già ở quê. Đọc cả hai phần tương ứng, vì việc giữ nếp của bạn và việc lo cho bố mẹ là hai chuyện khác nhau.

Ở trọ, ký túc xá: giữ nếp không cần bàn thờ

Phần lớn sinh viên và người trẻ đi làm xa ở phòng trọ không có bàn thờ, và nhiều chủ nhà, ký túc xá không cho thắp nhang vì lo cháy. Điều này không có nghĩa là bạn phải bỏ nếp rằm. Nhiều người chọn những cách nhỏ: một bình hoa trên bàn học, một bữa ăn chay, một cuộc gọi về nhà tối hôm rằm.

Nếu bạn muốn có một góc nhỏ trong phòng, có thể đặt một tấm ảnh gia đình hoặc ảnh ông bà, cạnh đó là bình hoa và đĩa trái cây. Không cần nhang. Trước khi đặt bất cứ thứ gì liên quan đến lửa, hỏi chủ nhà và người ở chung phòng, vì đây là chỗ ở chung.

Nếu ở chung phòng với bạn từ vùng khác, có nếp khác, hai người có dịp kể cho nhau nghe về nếp nhà mình. Nhiều người trẻ nhận ra mình hiểu nếp nhà rõ hơn khi phải giải thích cho người khác. Một cách khác nhiều người dùng là ghi rằm, mùng một vào lịch điện thoại và dành mười phút để gọi về cho bố mẹ, hỏi nhà đã thắp nhang chưa, có cần gửi gì không. Bố mẹ ở nhà thường vui hơn khi thấy con nhớ ngày rằm, hơn là khi biết con đã tự thắp nhang ở phòng trọ.

Ở nước ngoài: ngày nào, giờ nào

Theo ngày nào? Ở nước có múi giờ chậm hơn Việt Nam nhiều tiếng, ngày âm hiển thị trên ứng dụng lịch theo giờ địa phương có thể lệch. Nhiều du học sinh, người làm việc ở xa chọn theo ngày ở Việt Nam để cả nhà cùng làm một ngày.

Gọi về lúc nào cho tiện? Chọn khung giờ cả hai bên đều thức: ví dụ ở châu Âu buổi sáng là chiều tối ở Việt Nam, ở Mỹ buổi tối là sáng hôm sau ở Việt Nam. Thống nhất trước với bố mẹ để không ai phải chờ.

Hoa và trái cây. Ở nhiều nước, hoa và trái cây quen như cúc, chuối, cam dễ mua ở siêu thị. Bạn có thể đặt một bình hoa trên bàn và ăn trái cây cùng bạn bè người Việt.

Cộng đồng người Việt. Ở các thành phố có đông người Việt, có chùa, nhà thờ họ, hội đồng hương tổ chức vào rằm lớn. Đi một lần cũng là cách gặp người cùng quê và giữ nếp.

Không có điều kiện thì đừng tự trách. Có tháng bạn thi, làm thêm, không làm được gì cho rằm. Không có quy định nào bắt buộc. Gọi về nhà tháng sau là đủ.

Cả nhà đi vắng đúng rằm

Làm từ hôm trước khi đi. Nhiều nhà thắp nhang, đặt hoa quả vào tối hôm trước hoặc sáng hôm đi, sau đó tắt đèn, kiểm nhang tàn rồi mới ra khỏi nhà. Trái cây chọn loại để được vài ngày.

Không để lửa cháy khi nhà trống. Nến, đèn dầu và nhang cháy dài trong nhà khoá cửa nhiều ngày là nguy cơ cháy. Nếu muốn có ánh sáng, dùng đèn điện, tốt nhất có hẹn giờ.

Nhờ người thân gần nhà. Nếu có anh chị em, cô dì chú bác ở gần, nhờ họ ghé thắp nhang, thay nước. Để chìa khoá hoặc hẹn giờ mở cửa.

Làm bù khi về. Có nhà khi đi xa về sẽ thắp nhang, đặt hoa quả một lần, coi như báo đã về. Đây là nếp riêng, không bắt buộc. Trước đó nhớ bỏ hoa héo, trái cây hỏng từ hôm đi để bàn thờ sạch sẽ trở lại.

Đi về quê đúng rằm. Nếu về quê ông bà, thường gia đình sẽ cùng làm rằm ở nhà quê. Bàn thờ ở nhà mình có thể làm từ hôm trước khi đi.

Làm công trình, đi tàu, lái xe đường dài: nhiều tháng xa nhà

Có những công việc khiến người ta xa nhà dài ngày: kỹ sư công trình ở lán trại, thuyền viên đi biển, tài xế đường dài, công nhân làm việc ở tỉnh khác. Với họ, rằm và mùng một thường trôi qua giữa ca làm, không có chỗ, không có thời gian.

Nhiều người trong các nghề này giữ nếp bằng cách đơn giản nhất: ghi ngày rằm vào điện thoại, đến ngày thì gọi về nhà, hoặc cùng đồng nghiệp ăn một bữa cơm chung. Ở một số lán trại, công trường, có góc thờ chung do người quản lý lập, anh em đặt hoa quả vào rằm lớn. Tham gia hay không là tuỳ mỗi người.

Người ở nhà, thường là vợ hoặc bố mẹ, sẽ là người lo bàn thờ. Một tin nhắn từ người đi xa hỏi "nhà mình làm rằm chưa", hoặc gửi tiền mua hoa quả, đủ để người ở nhà thấy được chia sẻ. Khi về phép, có thể chọn đúng dịp rằm lớn để về, để cả nhà cùng làm một lần đầy đủ.

Nhờ hàng xóm hoặc người quen thắp nhang giúp

Nhờ người ngoài gia đình là việc tế nhị. Các bước sau giúp người được nhờ làm dễ dàng và bạn yên tâm:

  1. Hỏi trước ít nhất ba bốn ngày, nói rõ là có thể từ chối. Người được nhờ nên là người bạn thân hoặc hàng xóm lâu năm có cùng nếp thắp nhang.
  2. Chuẩn bị sẵn mọi thứ trước khi đi: hoa đã cắm, trái cây đã bày, nhang và bật lửa đặt ngay cạnh, đèn sẵn sàng.
  3. Viết một tờ giấy ngắn: thắp mấy nén, cắm ở đâu, khi về nhớ tắt đèn và kiểm nhang.
  4. Hẹn giờ cụ thể, ví dụ chiều hôm rằm khi họ đi làm về, để họ không phải canh đúng sáng sớm.
  5. Khi về, cảm ơn bằng một món quà nhỏ từ chuyến đi, và nhận lời giúp lại khi họ đi vắng.

Nếu không có ai phù hợp, việc làm từ hôm trước khi đi là đủ. Không cần nhờ người lạ, không cần để chìa khoá cho người không thân chỉ vì chuyện thắp nhang.

Bố mẹ ở quê một mình: con cháu ở xa hỗ trợ thế nào

Nhiều bố mẹ già vẫn tự lo rằm, mùng một nhưng ngày càng mệt. Con cháu ở xa có thể giúp bằng những việc nhỏ đều đặn:

  • Gọi điện hai ngày trước rằm, hỏi nhà có thiếu nhang, dầu, hoa quả không.
  • Nhờ một người bán hàng quen ở chợ quê mang hoa quả tới nhà đúng ngày, con cháu trả tiền từ xa.
  • Nhờ hàng xóm, người cháu ở gần ghé xem bố mẹ có cần bê, lau chỗ cao không.
  • Đổi nến, đèn dầu sang đèn điện cho bố mẹ, nhất là khi bố mẹ hay quên tắt.
  • Gọi hình đúng ngày rằm để bố mẹ không thấy mình làm một mình.
  • Về nhà vào các rằm lớn trong năm nếu được, nhất là rằm tháng Giêng và rằm tháng Bảy.

Người già ở một mình thường ngại nhờ con cháu. Hỏi cụ thể ("tuần này mẹ còn nhang không?") dễ được trả lời thật hơn câu chung chung ("mẹ có cần gì không?"). Anh chị em ở xa cũng nên thống nhất ai gọi vào tuần nào, để bố mẹ không phải trả lời cùng một câu hỏi năm lần trong một ngày mà tuần sau lại không ai gọi.

Những điều không cần lo khi xa nhà

Nhiều người trẻ xa nhà cảm thấy áy náy vì không thắp nhang được ngày rằm. Thật ra, theo tập quán ở nhiều gia đình, việc nhớ và hỏi thăm quan trọng hơn hình thức. Không có quy định nào bắt bạn phải lập bàn thờ ở phòng trọ hay ở nước ngoài.

Bạn cũng không cần mua đồ cúng giống hệt ở nhà, không cần làm bù cầu kỳ khi về, không cần lo lắng vì một hai lần không làm được. Những lời khuyên mua thêm thứ này thứ kia "cho đủ lệ" thường đến từ người bán hàng, không phải từ nếp của gia đình bạn.

Điều nên làm là hỏi bố mẹ: khi con ở xa, nhà mình muốn con làm gì vào ngày rằm? Có nhà chỉ cần con gọi về, có nhà mong con ăn chay một bữa, có nhà không để ý chuyện này. Biết rõ mong muốn của bố mẹ giúp bạn giữ nếp đúng cách nhà mình, không theo đám đông.

Câu hỏi thường gặp

Ở phòng trọ không có bàn thờ thì giữ nếp rằm thế nào?

Nhiều người cắm một bình hoa, ăn chay một bữa hoặc gọi về nhà vào ngày rằm. Nếu muốn có góc nhỏ, đặt ảnh gia đình với hoa và trái cây, không cần nhang. Hỏi chủ nhà trước khi dùng lửa.

Du học sinh ở nước ngoài theo ngày rằm của Việt Nam hay của nước sở tại?

Nhiều người chọn theo ngày ở Việt Nam để cả nhà cùng làm một ngày và gọi về cho nhau. Ở nước lệch nhiều múi giờ, ứng dụng lịch có thể hiển thị khác, nên đối chiếu với lịch Việt Nam.

Cả nhà đi du lịch đúng ngày rằm thì có cần nhờ ai thắp nhang không?

Không bắt buộc. Nhiều nhà thắp nhang, đặt hoa quả từ tối hôm trước khi đi, tắt lửa cẩn thận rồi mới đi. Nếu có người thân gần nhà, có thể nhờ ghé thắp nhang giúp.

Nhờ hàng xóm thắp nhang giúp có phiền họ không?

Có thể phiền nếu không chuẩn bị kỹ. Hỏi trước vài ngày, nói rõ có thể từ chối, chuẩn bị sẵn mọi thứ và hẹn giờ tiện cho họ. Cảm ơn và sẵn lòng giúp lại khi họ đi vắng.

Bố mẹ ở quê một mình, con cái ở xa có thể giúp gì vào ngày rằm?

Gọi điện hỏi thiếu gì trước hai ngày, nhờ người bán hàng quen mang hoa quả tới, đổi nến sang đèn điện cho an toàn, và gọi hình đúng ngày để bố mẹ không cảm thấy một mình.

Không làm được gì vào ngày rằm vì bận thi, bận làm có sao không?

Không có quy định nào bắt buộc. Theo tập quán ở nhiều nhà, nhớ và hỏi thăm gia đình quan trọng hơn hình thức. Tháng sau gọi về nhà, hoặc hỏi bố mẹ mong con làm gì khi ở xa.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138