Thắp nhang ngày rằm ở chung cư an toàn và ít phiền hàng xóm nhất khi bạn dùng ít nén loại ít khói, mở cửa thông gió trong lúc thắp, thay nến bằng đèn điện, không đốt vàng mã trong căn hộ, và đọc nội quy toà nhà trước. Căn hộ kín hơn nhà đất, trần thấp, cửa sổ hạn chế, có đầu báo khói, nên cùng một nắm nhang mà khói đọng lâu hơn hẳn.
Bài này đi vào những việc cụ thể cho gia đình sống ở chung cư: giảm khói, phòng cháy, xử lý chuyện vàng mã, nói chuyện với hàng xóm và ban quản lý, và giúp bố mẹ từ quê lên ở cùng làm quen với cách làm mới mà không thấy mất nếp.
Chung cư khác nhà đất ở những điểm nào
Hầu hết những vướng mắc khi làm rằm ở chung cư đến từ mấy khác biệt sau về chỗ ở:
| Khác biệt | Ở nhà đất | Ở chung cư | Hệ quả cho ngày rằm |
|---|---|---|---|
| Thông gió | Nhiều cửa, sân, giếng trời | Ít cửa, thường một mặt thoáng | Khói nhang đọng lâu, ám tường trần |
| Phòng cháy | Tự chịu trách nhiệm | Có đầu báo khói, hệ thống chữa cháy chung | Khói dày có thể kích hoạt báo động |
| Hàng xóm | Cách tường hoặc cách sân | Sát vách, chung hành lang, chung trục thông gió | Mùi khói lan sang nhà khác |
| Chỗ đốt vàng mã | Sân, vườn | Thường không có, hoặc khu đốt chung | Phải theo quy định toà nhà |
| Nội quy | Không có | Có, mỗi toà một kiểu | Cần đọc trước khi làm |
Không có điều gì ở đây ngăn bạn giữ nếp rằm, mùng một như khi còn ở nhà đất. Chỉ là cách làm cần điều chỉnh cho hợp với chỗ ở chung. Phần lớn gia đình chung cư làm rằm đều đặn mà không gặp vấn đề gì, sau khi đã chỉnh vài thói quen.
Giảm khói nhang trong căn hộ kín
Chọn nhang ít khói. Trên thị trường có loại nhang được làm để ra ít khói hơn, không tẩm hương nồng. Thử vài loại, chọn loại cả nhà thấy dễ chịu. Tránh nhang có mùi hắc, khói xanh đậm.
Thắp ít nén. Nhiều nhà ở chung cư thắp một hoặc ba nén. Thắp cả bó nhỏ cho mỗi lần rằm làm khói dày gấp nhiều lần mà không thêm ý nghĩa gì với phần lớn gia đình.
Chọn nhang ngắn. Nhang ngắn cháy trong khoảng hai mươi đến ba mươi phút, đủ cho thời gian cả nhà có mặt, không cháy lâu khi đã ai về phòng nấy.
Mở cửa trong lúc thắp. Mở cửa ban công hoặc cửa sổ gần nhất trong lúc nhang cháy, bật quạt hướng ra ngoài nếu cần. Đóng cửa sau khi nhang tàn.
Dùng máy lọc không khí. Nếu nhà có máy lọc không khí, bật ở mức vừa sau khi nhang tàn để lọc phần khói đọng lại. Không đặt máy thổi thẳng vào bàn thờ khi nhang đang cháy, tàn dễ bay ra ngoài.
Đầu báo khói và an toàn lửa
Nhiều căn hộ có đầu báo khói gắn trần ở phòng khách hoặc hành lang. Khói nhang thông thường ít khi làm báo động kêu, nhưng khói dày từ cả bó nhang, hoặc đốt giấy trong nhà, có thể kích hoạt. Khi đó cả toà có thể bị báo động, ban quản lý phải lên kiểm tra. Nếu bàn thờ đặt ngay dưới đầu báo khói, nói với ban quản lý để được tư vấn, không tự ý tháo hay che đầu báo.
Về lửa, nguyên tắc chung giống ở nhà đất nhưng chặt hơn vì cháy ở chung cư ảnh hưởng nhiều nhà. Thay nến, đèn dầu bằng đèn điện. Đặt bát nhang có cát hoặc tro dày trên mặt không bắt lửa. Giữ khoảng cách giữa nhang và rèm, hoa khô, giấy. Không để nhang cháy khi cả nhà ra ngoài hoặc đi ngủ. Nhà nào cũng nên có một bình chữa cháy mini đặt ở chỗ dễ lấy và biết cách dùng.
Một chi tiết hay bị quên: ổ cắm cho đèn bàn thờ. Nhiều nhà dùng ổ cắm kéo dài, đặt sau bàn thờ, bụi bám lâu ngày. Kiểm ổ cắm khi lau dọn định kỳ, thay khi có dấu hiệu nóng, lỏng.
Vàng mã ở chung cư: phần lớn toà nhà không cho đốt trong căn hộ
Đốt vàng mã trong căn hộ, trên ban công hay ngoài hành lang là điều đa số chung cư cấm trong nội quy, vì nguy cơ cháy và khói lan sang nhà khác. Một số toà nhà bố trí khu đốt chung ở tầng trệt hoặc sân, mở vào các dịp lớn như rằm tháng Bảy hoặc cuối năm, có người trông.
Với rằm, mùng một thường, nhiều gia đình ở chung cư không đốt vàng mã. Có nhà chỉ dùng vàng mã vào những dịp lớn, mang xuống khu đốt chung của toà nhà hoặc mang về quê. Đây là lựa chọn của mỗi nhà, và nếu bố mẹ coi trọng việc này, bạn có thể bàn để tìm cách làm phù hợp với quy định toà nhà.
Nếu toà nhà không có khu đốt chung, hỏi ban quản lý họ hướng dẫn cư dân thế nào. Đừng đốt trong thùng nhỏ ngoài ban công, vì gió trên cao có thể thổi tàn lửa sang căn hộ bên cạnh hoặc xuống tầng dưới. Tàn giấy cháy dở rơi xuống ban công tầng dưới, nơi thường phơi quần áo hoặc để đồ đạc, là kiểu sự cố có thật ở nhiều khu chung cư.
Hàng xóm và ban quản lý: những điều nên làm
Sống chung một toà nhà, khói nhang của nhà mình có thể là mùi khó chịu với nhà bên cạnh, nhất là nhà có trẻ sơ sinh hoặc người bị hen. Mấy việc giúp giữ hoà khí:
- Đọc nội quy toà nhà về nhang khói, vàng mã, đặt đồ ở hành lang trước khi làm lần đầu.
- Không đặt mâm cúng, bát nhang ở hành lang chung, trừ khi ban quản lý cho phép vào dịp đặc biệt.
- Nếu hàng xóm phàn nàn về khói, nghe họ nói trước, rồi điều chỉnh: ít nén hơn, mở cửa ra hướng khác, đổi giờ thắp.
- Nhà bên cạnh có trẻ sơ sinh hoặc người ốm: hỏi thăm một câu, có thể họ cần bạn thắp vào giờ khác.
- Tham gia các hoạt động chung của toà nhà vào rằm lớn nếu có, như mâm cúng chung tháng Bảy ở sân.
Nhiều mâu thuẫn ở chung cư bắt đầu từ chuyện nhỏ như khói, mùi, và lớn dần vì không ai nói ra. Một câu hỏi thăm nhẹ nhàng thường giải quyết được trước khi phải nhờ đến ban quản lý. Ngược lại, nếu nhà bạn bị khói từ nhà khác bay sang, cũng nên nói chuyện trực tiếp, cụ thể giờ nào, phòng nào bị ảnh hưởng, thay vì đăng lên nhóm cư dân.
Bố mẹ từ quê lên ở cùng: làm quen với cách làm mới
Ông bà quen thắp nhang cả nắm, thắp nến suốt buổi tối, đốt vàng mã ngoài sân mỗi rằm, lên ở cùng con trong căn hộ thường thấy mọi thứ chật chội và khó làm. Thay đổi thói quen của người lớn tuổi cần thời gian và cách nói khéo.
Cách làm hay gặp là giải thích lý do cụ thể chứ không chỉ nói "không được": khói đọng làm cháu ho, đầu báo khói có thể kêu cả toà, nội quy không cho đốt giấy. Người lớn tuổi thường dễ chấp nhận khi hiểu lý do liên quan đến an toàn và con cháu.
Đồng thời, giữ lại những gì ông bà coi trọng nhất. Nếu bà muốn thắp nhang đúng giờ, để bà thắp, chỉ đổi sang nhang ít khói. Nếu ông muốn có vàng mã vào rằm tháng Bảy, mang xuống khu đốt chung hoặc gửi về quê. Cách làm mới vẫn là nếp nhà, chỉ là nếp nhà ở một chỗ ở mới. Cho ông bà vài tháng để quen, đừng đòi thay đổi tất cả ngay từ rằm đầu tiên ông bà lên ở cùng.
Nhà có trẻ nhỏ, người bệnh hô hấp hoặc thú cưng
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Phổi trẻ nhạy với khói. Nhiều nhà có con nhỏ thắp nhang khi trẻ ở phòng khác, đóng cửa phòng trẻ, mở cửa ban công phòng khách, hoặc tạm chuyển sang đèn và hoa quả trong năm đầu của bé.
Người bị hen, viêm phế quản, dị ứng. Khói nhang có thể làm nặng triệu chứng. Hỏi bác sĩ điều trị nếu người bệnh lo lắng; trong lúc chờ, giảm số nén, chọn loại ít khói, để người bệnh tránh xa khi nhang đang cháy.
Trẻ biết đi, biết leo. Bàn thờ nên đặt đủ cao, bát nhang không ở mép, bật lửa cất ngoài tầm với. Nhiều tai nạn nhỏ xảy ra khi trẻ với lấy trái cây trên bàn thờ.
Mèo, chó trong căn hộ. Mèo hay nhảy lên chỗ cao và có thể làm đổ nhang. Nếu nuôi mèo, chỉ thắp khi có người ở cạnh, hoặc đóng cửa phòng có bàn thờ cho tới khi nhang tàn.
Phụ nữ mang thai. Nhiều gia đình để người mang thai tránh đứng gần khói lâu. Đây là sự cẩn thận chung với khói trong một căn hộ kín, ít cửa thông gió.
Năm việc kiểm trước khi rời nhà hoặc đi ngủ
Đây là thói quen nên tập cho cả nhà, mất chưa tới một phút sau mỗi lần thắp nhang ngày rằm:
- Nhìn bát nhang: nhang đã tàn hết chưa, có nén nào nghiêng ra ngoài không.
- Kiểm tàn nhang có rơi xuống mặt bàn, khăn trải, hoa khô không.
- Tắt đèn bàn thờ nếu không có hẹn giờ, hoặc kiểm đèn đã chuyển sang chế độ tự tắt.
- Đóng cửa ban công, cửa sổ đã mở để thông gió, nhất là khi ra ngoài.
- Rút ổ cắm phụ không dùng tới gần bàn thờ.
Năm việc này nên được ghi vào tờ hướng dẫn trong tủ hoặc dán cạnh công tắc đèn, để người giúp việc, ông bà hay con lớn đều làm được như nhau. Lúc đầu có thể thấy rườm rà, nhưng sau vài lần thì thành phản xạ, giống như kiểm bếp ga trước khi ra khỏi nhà. Ở chung cư, một sự cố nhỏ ở căn hộ của bạn có thể ảnh hưởng tới hàng chục gia đình khác, nên một phút kiểm này đáng bỏ ra.
Câu hỏi thường gặp
Thắp nhang trong căn hộ chung cư có làm đầu báo khói kêu không?
Khói nhang thông thường ít khi làm đầu báo khói kêu, nhưng khói dày từ nhiều nén hoặc đốt giấy trong nhà có thể kích hoạt. Thắp ít nén loại ít khói, mở cửa thông gió, và không tự ý che hay tháo đầu báo.
Ở chung cư có được đốt vàng mã ngoài ban công không?
Đa số chung cư cấm đốt vàng mã trong căn hộ, ban công và hành lang vì nguy cơ cháy. Một số toà có khu đốt chung ở tầng trệt vào dịp lớn. Đọc nội quy hoặc hỏi ban quản lý trước.
Hàng xóm phàn nàn về khói nhang ngày rằm thì nên làm gì?
Nghe họ nói trước, rồi điều chỉnh: thắp ít nén hơn, chọn loại ít khói, mở cửa ra hướng khác, đổi giờ thắp. Nếu nhà bên có trẻ sơ sinh hoặc người bệnh, hỏi họ giờ nào tiện hơn.
Có nên dùng nhang điện thay nhang thật ở chung cư không?
Một số gia đình đã chuyển sang nhang điện hoặc đèn điện để tránh khói hoàn toàn, nhất là nhà có trẻ nhỏ, người bệnh hô hấp. Có nhà vẫn thích nhang thật. Đây là lựa chọn của mỗi nhà.
Ông bà quen thắp cả nắm nhang thì nói thế nào cho khéo?
Giải thích lý do cụ thể như khói đọng làm cháu ho, đầu báo khói có thể kêu cả toà. Đồng thời để ông bà giữ việc thắp nhang, chỉ đổi số nén và loại nhang. Người lớn thường dễ đồng ý khi hiểu lý do.
Đặt mâm cúng rằm ở hành lang chung có được không?
Phần lớn toà nhà không cho đặt đồ ở hành lang chung vì là lối thoát hiểm. Một số nơi cho phép vào rằm tháng Bảy với hướng dẫn riêng. Hỏi ban quản lý trước khi đặt bất cứ thứ gì ra ngoài căn hộ.